Μήνας: Μάρτιος 2018

Χρειάζεται να μιλήσουμε για το τραύμα μετά τον τοκετό

Μοιράσου το:

Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός δεν θυμίζει σε τίποτα μια ευχάριστη εμπειρία σαν αυτές που συχνά βλέπουμε όπου τόσο η μητέρα όσο και όσοι είναι γύρω της βιώνουν την απόλυτη ευτυχία. Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός δεν είναι καν άγχος και φόβος για την καινούργια ζωή που έφεραν. Δεν είναι επιλόχειος κατάθλιψη με την οποία έχουμε λίγο έως πολύ εξοικειωθεί και γνωρίζουμε πως μπορεί να συμβεί σε μια νέα μητέρα. Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός μπορεί να προξενήσει στη μητέρα διαταραχή μετατραυματικού στρες (P.T.S.D. – Post Traumatic Stress Disorder).

Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών, συγχέουν τη διαταραχή μετατραυματικού στρες με την επιλόχειο κατάθλιψη παρόλο που αυτές οι δύο διαταραχές είναι εντελώς διαφορετικές: Οι μητέρες με επιλόχειο κατάθλιψη δεν υποφέρουν από επαναλαμβανόμενες και παρεισφρυτικές αναμνήσεις που τους προκαλούν δυσφορία, δεν υποφέρουν από αποσυνδετικές αντιδράσεις (flashbacks) όπου νιώθουν σαν να ξαναζούν τον τραυματικό τοκετό, δεν έχουν επανειλημμένα εφιάλτες που σχετίζονται με τον τοκετό ούτε έχουν σωματικές ενοχλήσεις ή αντιδράσεις όταν κάτι θα τους τον θυμίσει. Αντιθέτως, περισσότερο βιώνουν θλίψη, δυσκολία στη συγκέντρωση και στο να αντλήσουν χαρά από καταστάσεις που πριν τον τοκετό τις έκαναν χαρούμενες και δυσκολεύονται να δημιουργήσουν συναισθηματικό δεσμό με το μωρό τους. Επίσης, η διαταραχή μετατραυματικού στρες θα εμφανιστεί στις μητέρες που βίωσαν ως τραυματικό τον τοκετό τους ή ότι ακολούθησε τον τοκετό. Ενώ στην επιλόχειο κατάθλιψη αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Η Ε. μια νέα μητέρα, που ήρθε στο γραφείο μου, κάθε φορά που βλέπει στο facebook φωτογραφίες με χαρούμενες μητέρες που κρατούν στην αγκαλιά τους το νεογέννητο μωρό τους μετά από έναν τοκετό γαλήνιο και υποστηρικτικό, καταρρέει.

Όχι, δεν ζηλεύει που εκείνες έχουν μωρό γιατί έχει κι εκείνη το δικό της υγιέστατο αγοράκι. Αυτό, όμως, που δεν έχει και είναι ο λόγος πίσω από την κατάρρευσή της είναι πως η Ε. δεν έχει τη δική της αντίστοιχη φωτογραφία από τις πρώτες στιγμές με το μωρό της μέσα στην ίδια οικογενειακή ευτυχία. Αυτό που έχει, είναι αναμνήσεις που την κυνηγούν ακόμα.

Πριν λίγα χρόνια, η Ε. είχε έναν τραυματικό τοκετό όπου το πρώτο της παιδάκι γεννήθηκε πρόωρα και χρειάστηκε να μεταφερθεί στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (Μ.Ε.Ν.Ν.).

Τα συμπτώματα που παρουσίαζε όταν με επισκέφτηκε φαίνονταν να ταιριάζουν με τη διαταραχή μετατραυματικού στρες. Οι γυναίκες που υποφέρουν από στρες μετά από τραυματικό τοκετό βρίσκονται σε κατάσταση υπερ -επαγρύπνησης, έχουν αναμνήσεις που τους προκαλούν δυσφορία, flashbacks όπου νιώθουν σαν να επαναβιώνουν το τραύμα, δυσκολία στον ύπνο, νευρικότητα, ευερεθιστότητα, υπερδραστηριότητα και κάνουν ότι μπορούν προκειμένου να αποφύγουν μέρη ή καταστάσεις που θα τους θυμίσουν την τραυματική εμπειρία.

Τραυματικό βίωμα μπορεί να συμβεί πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ως αντίδραση στις προσπάθειες γονιμοποίησης ή σε δυσάρεστες συνθήκες κύησης, είτε στο μαιευτήριο κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και του τοκετού.

Κι αν σε κάποιους / ες φαίνεται υπερβολική αντίδραση το μετατραυματικό στρες μετά τον τοκετό, είναι σημαντικό να γνωρίζετε πως μια εμπειρία που σε ορισμένους φαίνεται απλή σε άλλους μπορεί να είναι δυσάρεστη έως τραυματική.

Είναι περίπλοκος και πολυπαραγοντικός ο μηχανισμός που εξηγεί τα αίτια εμφάνισης  μετατραυματικού στρες. Μια τραυματική εμπειρία στο παρελθόν, μη υποστηρικτικό περιβάλλον, γονιδιακή προδιάθεση στο στρες είναι ορισμένοι από αυτούς.

Επίσης, από την εμπειρία μου με μητέρες έχω δει πως σημαντικό παράγοντα αποτελούν οι προσδοκίες που έχει η κάθε γυναίκα σχετικά με τις συνθήκες που θα υπάρχουν στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Κυρίως γυναίκες που θέλουν να έχουν τον έλεγχο και τις διακρίνει μια ακαμψία σχετικά με το πώς πρέπει να είναι τα πράγματα αλλά και πως πρέπει οι ίδιες να είναι, όταν κάτι δεν πάει όπως το περίμεναν ή όπως το ήθελαν, μπορεί να αισθανθούν ιδιαίτερα ευάλωτες, αδύναμες και να υποφέρουν από συναισθήματα ενοχής όπως: «εγώ φταίω για ότι έγινε, δεν είμαι καλή μητέρα» ή «εγώ φταίω που μου έκαναν καισαρική τομή, έπρεπε να είχα φερθεί διαφορετικά» ή «εγώ φταίω που το μωρό γεννήθηκε πρόωρα, δεν πρόσεχα όσο θα έπρεπε». Ή / και συναισθήματα φόβου: «κι αν στην επόμενη εγκυμοσύνη ξανασυμβεί το ίδιο;» ή «κι αν το μωρό είναι ευάλωτο και μου αρρωστήσει;» ή άγχους / ανησυχίας: «πρέπει να είμαι πολύ προσεκτική από δω και πέρα» ή «πρέπει να είμαι δυνατή για να τα καταφέρνω όλα» ή « πρέπει να είμαι σε εγρήγορση μήπως συμβεί πάλι κάτι και δεν το προλάβω».

Αυτό συνέβη και στην Ε. Ήθελε πολύ να γεννήσει σε ένα περιβάλλον που θα της προσέφερε ηρεμία, υποστήριξη και σεβασμό. Όταν όμως οι συνθήκες την υποχρέωσαν να κάνει έναν εσπευσμένο τοκετό σε ένα περιβάλλον που μόνο ήρεμο δεν ήταν και να βιώσει ταυτόχρονα την απομάκρυνσή της από το μωρό της πριν καν προλάβει να το αισθανθεί στην αγκαλιά της, ο κόσμος της κατέρρευσε. Ότι πίστευε δεν ίσχυε πια. Ήταν η πρώτη φορά που ένιωσε ότι είναι τρωτή, ευάλωτη και ανήμπορη να προστατεύσει το μωρό της και τον εαυτό της.

«Η γέννηση του παιδιού μου έμοιαζε με ταινία τρόμου ενώ θα έπρεπε να είναι μια εμπειρία γεμάτη χαρά και ενθουσιασμό».

Όταν συνέβη αυτό θυμήθηκε συζητήσεις με άλλες εγκύους που προγραμμάτιζαν τον τοκετό τους, άλλες στο σπίτι, άλλες σε πισίνα. Θυμήθηκε videos από υπέροχους τοκετούς και γονείς να κλαίνε από χαρά κρατώντας στην αγκαλιά τους το μωρό τους.

«Τώρα δεν με νοιάζει τίποτα από όλα αυτά. Ήθελα απλώς να κρατήσω στα χέρια μου το μωρό μου και να το θηλάσω, να νιώσω τη ζεστασιά του, να γνωρίσω το πλασματάκι που είχα τόσους μήνες στην κοιλιά μου. Αντί γι’ αυτό έμεινα μόνη σε ένα δωμάτιο. Μόνη να ακούω τις μητέρες από τα διπλανά δωμάτια να φροντίζουν τα δικά τους μωρά».

Όταν κάποιος ζει μια τραυματική κατάσταση δημιουργείται στον εγκέφαλό του μια δομή της κατάστασης που αποτελείται από αισθητηριακά ερεθίσματα (τι είδαν άκουσαν, μύρισαν, ένιωσαν κ.λ.π.). Αργότερα ένα παρόμοιο ερέθισμα μπορεί να πυροδοτήσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις που αναπτύχθηκαν στην τραυματική εμπειρία και το άτομο αισθάνεται σαν να επαναβιώνει την ίδια κατάσταση ξανά και ξανά.

Έτσι, για να μην υποφέρει, αποφεύγει οτιδήποτε μπορεί να του θυμίσει το τραυματικό γεγονός κάτι που όμως επιδεινώνει την κατάσταση και τη διαιωνίζει.

Αφού ολοκληρώθηκε η δύσκολη ψυχικά και σωματικά περίοδος παραμονής του μωρού στη Μ.Ε.Ν.Ν. όλα έμοιαζαν να επανέρχονται ξανά σε φυσιολογικούς ρυθμούς.

Τρείς μήνες αργότερα πήγε να κάνει αιματολογικές εξετάσεις. Όταν είδε το αίμα ξέσπασε σε λυγμούς. Ένιωσε σαν να ζει όλη την εμπειρία από την αρχή. Τότε συνειδητοποίησε πως κάτι δεν πηγαίνε καλά. Άρχισε να έχει αϋπνίες και όταν κατάφερνε να κοιμηθεί έβλεπε εφιάλτες. Είχε πολύ έντονο άγχος και σωματικές ενοχλήσεις. Κάποιες φορές ξεσπούσε σε κλάματα χωρίς προφανή λόγο. Αναμνήσεις από την τραυματική της εμπειρία έρχονταν συνεχώς στο μυαλό της και της προκαλούσαν τεράστια δυσφορία.

«Ποτέ δεν θα ξεχάσω την εικόνα του μωρού μου, μόνο, με σωληνάκια παντού κι εγώ να μην ξέρω αν θα τα καταφέρει. Να το βλέπω και να μην μπορώ να κάνω τίποτα για να το βοηθήσω».

Δυστυχώς, η διαταραχή μετατραυματικού στρες μετά τον τοκετό δεν έχει διερευνηθεί αρκετά και αυτό οφείλεται κατά ένα μεγάλο μέρος στο φόβο των γυναικών να μιλήσουν για τα συμπτώματά τους με αποτέλεσμα να μένει αυτή η κατάσταση μη διαγνωσμένη για μήνες, χρόνια ή στις περισσότερες περιπτώσεις να μην υπάρξει ποτέ διάγνωση και φυσικά ούτε θεραπεία.

Φαίνεται να δίνεται πιο εύκολα διάγνωση για επιλόχειο κατάθλιψη κάτι που οδηγεί σε λανθασμένη αντιμετώπιση.

Οι μέλλουσες μητέρες μπορούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια τέτοια εμπειρία γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις επιπλοκές που ενδεχομένως προκύψουν στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό τους. Όσο περισσότερο ενημερώνονται τόσο πιο εύκολα θα μπορέσουν να διαχειριστούν οποιαδήποτε κατάσταση προκύψει.

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες μετά τον τοκετό αντιμετωπίζεται ψυχοθεραπευτικά με πολύ καλά αποτελέσματα.

Όμως, αυτό που προσωπικά πιστεύω και εφαρμόζω είναι πως κάθε γυναίκα έχει τη δική της μοναδική ιστορία γι’ αυτό χρειάζεται και το ψυχοθεραπευτικό μονοπάτι που θα ακολουθήσει να είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τα βιώματά της και πάντα με σεβασμό, ευαισθησία, υπομονή και υποστήριξη.

 

 

(Όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στην Ε.  είναι διαφοροποιημένα για την διαφύλαξη του απορρήτου).

Γιατί παθαίνουμε εμμονή με τους ανθρώπους που δεν μας θέλουν;

Μοιράσου το:

Ορισμένοι άνθρωποι, όταν δεν μπορούν να έχουν ερωτικά τον άνθρωπο που θέλουν, τείνουν να τον εξιδανικεύουν και να του δίνουν μεγαλύτερη αξία.

Πολλοί από εμάς είναι εξοικειωμένοι με αυτό το σενάριο: Από τη μία υπάρχει το «Καλό Παιδί»: χαριτωμένο, γλυκό, ενδιαφέρον, έξυπνο και διαθέσιμο. Ακόμα καλύτερα, ενδιαφέρεται για μια σχέση μαζί σας. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι απλά δεν σας αρέσει και τόσο. Το «Κακό Παιδί», από την άλλη πλευρά, είναι στο μυαλό σας 24 ώρες το 24ωρο.

Όπως και το Καλό Παιδί, έτσι και το Κακό Παιδί έχει πολύ καλά ποιοτικά χαρακτηριστικά, αλλά είτε δεν είναι διαθέσιμος να κάνει γενικά σχέση ή δεν είναι διαθέσιμος να κάνει σχέση μαζί σας, γιατί απλά δεν του αρέσετε και τόσο. Παρά τη συνεχή απόρριψη, ωστόσο, δεν φαίνεται να μπορείτε να τον βγάλετε από το μυαλό σας. Όσο περισσότερο σας απορρίπτει και δηλώνει πιο δυναμικά ότι δεν θέλει να είναι μαζί σας, τόσο περισσότερο σας ενδιαφέρει.

Γιατί έχουμε αναπτύξει αυτή την κακή συνήθεια να θέλουμε αυτό που δεν μπορούμε να έχουμε; Γιατί δεν θέλουμε πάντα αυτό που μπορούμε να έχουμε; Σε άλλους τομείς της ζωής, φαίνεται ότι μπορούμε να ρυθμίσουμε τις προτιμήσεις μας. Μπορεί κάποια στιγμή να είχατε θελήσει να γίνετε σταρ του Χόλιγουντ. Αλλά όταν ανακάλυψατε ότι δεν μπορούσατε να φτάσετε ως εκεί, εγκαταλείψατε το όνειρό σας. Γιατί λοιπόν να μην μπορούμε να εγκαταλείψουμε τους ανθρώπους που μας απορρίπτουν συνεχώς;

Σύμφωνα με την Helen Fisher και τους συνεργάτες της, ο λόγος που η ρομαντική απόρριψη μας εθίζει, είναι ότι αυτό το είδος της απόρριψης διεγείρει τμήματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με τα κίνητρα, την επιβράβευση, τον εθισμό και τον πόθο. Χρησιμοποιώντας μαγνητική τομογραφία, η ομάδα της εξέτασε τους εγκεφάλους 15 ανδρών και γυναικών, φοιτητές, που είχαν πρόσφατα απορριφθεί από τους συντρόφους τους, αλλά ισχυρίζονταν ότι εξακολουθούν να είναι έντονα «ερωτευμένοι» μαζί τους. Κατά τη διάρκεια της σάρωσης, οι συμμετέχοντες κοίταξαν μια φωτογραφία του προσώπου που τους είχε απορρίψει. Στη συνέχεια ολοκλήρωσαν μια άσκηση μαθηματικών, για παράδειγμα να μετρήσουν αντίστροφα από τον αριθμό 4529 και ανά 7 αριθμούς. Η άσκηση ήταν μια προσπάθεια να αποσπάσει την προσοχή των συμμετεχόντων από τις ρομαντικές σκέψεις τους. Τέλος, τους έδειξαν μια φωτογραφία από ένα γνωστό τους πρόσωπο, για το οποίο δεν είχαν κανένα ερωτικό ενδιαφέρον.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι ο εγκέφαλος των συμμετεχόντων ήταν πιο δραστήριος σε τομείς που σχετίζονται με τα κίνητρα, την επιβράβευση, τον πόθο, τον εθισμό, τον σωματικό πόνο και την αγωνία όταν κοίταξαν τη φωτογραφία του προσώπου που τους είχε απορρίψει από ό, τι όταν κοίταξαν τη φωτογραφία του ουδέτερου πρόσωπου.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Neurophysiology, δείχνει ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση, πραγματικά πάσχουν από εθισμό όπως συμβαίνει και στη χρήση ναρκωτικών ουσιών και το ναρκωτικό είναι το πρόσωπο που τους απορρίπτει, αφήνοντας την αγάπη τους χωρίς ανταπόκριση. Όμως τα αποτελέσματα δεν μας εξηγούν το γιατί ανταποκρινόμαστε στην ερωτική απόρριψη με αυτόν τον τρόπο και δεν απαντά στο ερώτημα του πώς έχουμε αναπτύξει αυτή την ανησυχητική τάση να θέλουμε τους ανθρώπους που δεν μπορούμε να έχουμε.

Μπορεί να σκεφτείτε ότι έχει να κάνει με τη ραγισμένη καρδιά και τη θλίψη που βιώνουμε. Αλλά αυτή δεν μπορεί να είναι η απάντηση που ψάχνουμε επειδή σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν έχουμε χάσει τίποτα για να θρηνήσουμε την απώλεια του. Μπορούμε να είμαστε τρελά ερωτευμένοι με κάποιον που δεν μας θέλει, και ποτέ δεν μας ήθελε, αλλά η κατάσταση μπορεί μερικές φορές να είναι τόσο επώδυνη, όπως όταν κάποιος μας χωρίζει.

Μέρος του πόνου της απόρριψης που βιώνουμε όταν η αγάπη που νιώθουμε είναι χωρίς ανταπόκριση, μπορεί να προκληθεί από μια εξελικτική απώθηση στη κοινωνική απόρριψη σε συνδυασμό με ένα κοινωνικό στίγμα που συνδέεται με τους χωρισμούς και το διαζύγιο. Αλλά αυτό, επίσης, δεν εξηγεί γιατί συχνά θέλουμε μόνο τα άτομα που δεν μπορούμε να έχουμε.

Μια άλλη πτυχή αυτής της αγωνίας μπορεί να αφορά στην αντιληπτή αξία του άλλου προσώπου. Εάν το άλλο άτομο δεν μας θέλει ή δεν είναι διαθέσιμο για μια σχέση, η αντιληπτή αξία του ανεβαίνει. Έχουν γίνει τόσο «ακριβοί» που δεν μπορούμε να τους «αγοράσουμε». Εξελικτικά μιλώντας, νιώθουμε ότι θα ήταν πολύ καλό για την αυτοαξία μας αν σχετιζόμασταν με τον πιο «πολύτιμο» σύντροφο. Αυτή η θέση, έχει μία λογική ότι ενδιαφερόμαστε περισσότερο όταν η αντιληπτή αξία ενός ατόμου αυξάνεται.

Μια άλλη απάντηση μπορεί να έχει να κάνει με τις σχετικά εθιστικές προσωπικότητες μας. Η μελέτη της Fisher έδειξε ότι η αγωνία και ο πόνος, μετά τη ρομαντική απόρριψη είναι ένα είδος εθισμού. Το ερώτημα, ωστόσο παραμένει: πάνω σε τι είμαστε εθισμένοι σε αυτό το σενάριο;

Στην περίπτωση μιας σχέσης που έχει λήξει, μπορεί να είμαστε εξαρτημένοι από το χρόνο που περάσαμε με το άλλο πρόσωπο, τα μηνύματά τους, την συντροφιά τους ή το σεξ. Αλλά αν το μυαλό μας λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο όταν δεν υπήρξε ποτέ σχέση, ποια είναι τότε η πηγή των εθιστικών συναισθημάτων; Προφανώς, είμαστε εθισμένοι σε σκέψεις για το τι θα μπορούσε να γίνει, αλλά δεν θα γίνει ποτέ. Μόλις κολλήσουμε σε αυτές τις σκέψεις, η απόρριψη από το άλλο άτομο μπορεί να τις ενισχύσει, αφήνοντας μας αντιμέτωπους με την εμμονή, το οποίο είναι ένα είδος εθισμού ή ένας εθισμός σε σκέψεις ενός συγκεκριμένου είδους. Οι μέθοδοι για την αντιμετώπιση της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής που χρησιμοποιούνται στη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία μπορεί επίσης να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της ερωτικής εμμονής.

Το στυλ προσκόλλησής μπορεί επίσης να επηρεάσει το πόσο έχετε κολλήσει με ανθρώπους που δεν σας θέλουν. Οι άνθρωποι με ένα εξαρτημένο στυλ προσκόλλησης (επίσης γνωστοί ως “συν-εξαρτώμενοι” ή “αγχώδη προσκόλληση”) μεγαλώνουν και αναζητούν τους ανθρώπους που θα τους προκαλέσουν πόνο. Σε ένα κλασικό σενάριο, μεγάλωσαν σε μια οικογένεια με τη μητέρα ή τον πατέρα να τους απορρίπτει συναισθηματικά. Για αυτά τα άτομα, η συναισθηματική απόρριψη είναι μια οικεία αίσθηση.

Δεδομένου ότι είναι πάντα πιο πιθανό να ενεργήσουμε με τρόπους που είναι οικείοι σε μας, αν έχουμε ένα ιστορικό απορρίψεων, είναι πιθανό να αναζητήσουμε καταστάσεις όπου θα περιμένουμε περισσότερη απόρριψη. Οι εγκέφαλοί μας ερμηνεύουν αυτά τα σενάρια ως συνηθισμένα, ακόμα κι αν ξέρουμε ότι δεν είναι φυσιολογικό να αναζητούμε τα σενάρια που οδηγούν σε πόνο και αγωνία.

Τέλος, υπάρχει η εξήγηση του «διαφορετικού τέλους»: Αν έχουμε ένα ιστορικό απορρίψεων από ένα γονέα, για παράδειγμα, μερικές φορές υποσυνείδητα αναζητούμε παρόμοια σενάρια, ελπίζοντας ότι η ιστορία θα έχει διαφορετικό τέλος την επόμενη φορά. Μόνο που αυτό το διαφορετικό τέλος δεν έρχεται ποτέ. Αξίζει να θυμηθούμε τον ορισμό του Αϊνστάιν για την παραφροσύνη: «Να κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά περιμένοντας ένα διαφορετικό αποτέλεσμα».

 

Πηγή: https://www.psychologynow.gr/psychology-in-our-life/relations/2854-giati-pathainoume-emmoni-me-tous-anthropous-pou-den-mas-theloun.html

Σφιχτοδεμένη οικογένεια και ανωριμότητα

Μοιράσου το:

Πολύ συχνά ακούμε σε συζητήσεις να είναι στα χείλη όλων ερωτήσεις όπως: «τι έχει πάει τόσο στραβά;», «πως φτάσαμε εδώ που είμαστε;» κ.λ.π.

Η αλήθεια είναι ότι πέρα από τα προβλήματα που είναι κοινά σε παγκόσμια κλίμακα, στην Ελλάδα έχουμε να αντιμετωπίσουμε κι ένα σημαντικό τοπικό ζήτημα: την ανωριμότητα! Δυστυχώς ακόμη και σε συνέδρια, γίνεται συχνά ειδική μνεία σε σχέση με το ότι ο μέσος Έλληνας αργεί να ωριμάσει. Η κρίση μάλιστα που περνάμε, ενισχύεται πάρα πολύ απ’ τον παραπάνω παράγοντα.

Τα αίτια αυτής της ανωριμότητας θα τα βρούμε στη δομή της ελληνικής οικογένειας. Ανεξάρτητα από το πώς και πότε ξεκίνησε να υφίσταται αυτό πρόβλημα (γιατί δεν ήταν ανέκαθεν έτσι), στην παρούσα φάση θα πρέπει να το διαπραγματευτούμε.

Κάθε οικογένεια στήνεται αρχικά γύρω από τους δύο γεννήτορες. Οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να ανήκουν πλήρως σε μια ομάδα και μέσα στα όριά της να εξασφαλίζουν στενές, αυθεντικές σχέσεις. Ο κάθε σύντροφος λοιπόν μέσα από τη στενή ψυχο-σεξουαλική σχέση που αναπτύσσει με τον άλλον, προσδοκά να καλύψει τις ανάγκες του για στοργή, μοίρασμα και αληθινή ένωση.

Όμως καθώς μεγαλώναμε, πολλούς από εμάς δεν μας προετοίμασαν επαρκώς ώστε να είμαστε ικανοί να δομήσουμε μια τέτοια αυθεντική σχέση. Έτσι ο πατέρας και η μητέρα συχνά δεν μπορούν να βρουν αναμεταξύ τους αυτό που αναζητούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα παιδιά «πληρώνουν τα σπασμένα»…

Ο γονιός μετατρέπει (ασυνείδητα) τον μπλοκαρισμένο ερωτισμό του προς το σύντροφο, σε υπερβολική στοργή προς το παιδί. Οδηγεί έτσι τον απόγονό του να δεθεί κυριολεκτικά μαζί του. Γονιός και τέκνο, σχηματίζουν έναν αδιάρρηκτο προσωπικό δεσμό. Είναι σα να ορκίστηκαν σιωπηλά να σχηματίσουν οι δυο τους μια ομάδα που δεν χωρά κανέναν άλλο! Ακόμη κι ο άλλος γονιός μένει απέξω.

Αυτό βέβαια στην ουσία τον βολεύει. Γιατί πατέρας και μητέρα έχουν ταιριάξει μεταξύ τους στα νευρωτικά τους χαρακτηριστικά. Ο καθένας δηλαδή έχει βρει στον άλλον, το άρρωστο (πλην όμως γνώριμο!) κομμάτι του από την παλιά δική του οικογένεια. Όταν λοιπόν ο ένας παίρνει το συμβιωτικό με το παιδί ρόλο, ο άλλος αναλαμβάνει το ρόλο του «συναισθηματικού ζητιάνου». Με αυτό τον τρόπο στήνεται μια δυναμική (νοσηρή) ισορροπία και η οικογένεια δένει σφικτά.

Στατιστικά είναι συχνότερα η μητέρα αυτή που δημιουργεί τη συμμαχία με το παιδί. Ο πατέρας δεν είναι σε θέση να καλύψει τις συναισθηματικές της ανάγκες ως σύζυγος και αυτή τις καλύπτει μέσα από το παιδί της. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μένουν σε μια σχέση εξάρτησης και πιθανόν δεν θα μπορέσουν ποτέ να ξεδιπλώσουν τα φτερά τους. Η μητέρα πάλι, ανακουφίζεται μέσα στην παντοδύναμη κυριαρχία της. Έχοντας τον απόγονο ως λάφυρο, αισθάνεται ότι έχει κατατροπώσει το αρσενικό, που έτσι κι αλλιώς την έχει απορρίψει.

Ο μεγάλος χαμένος από αυτά τα «παιγνίδια» είναι βεβαίως το παιδί. Το βρέφος, εάν του επιτρέπαμε να αναπτυχθεί φυσιολογικά, θα έπρεπε να ολοκληρώσει σταδιακά μέσα στα τέσσερα πρώτα χρόνια της ζωής του τη διαδικασία της εξατομίκευσης. Αυτό σημαίνει να περάσει «αναίμακτα» και με φυσικό τρόπο τη φάση του αποχωρισμού από τη μητέρα και να αρχίσει να σχηματοποιεί τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Πολλές μαμάδες όμως εξαιτίας των δικών τους κενών εμποδίζουν την υγιή ανάπτυξη των παιδιών τους. Τους μεταδίδουν (με μη λεκτικούς τρόπους συνήθως) τα δικά τους μπλοκαρίσματα. Όπως ένα παιδί φοβάται να μην το εγκαταλείψουν, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο φοβάται και η μητέρα (που έχει μείνει ουσιαστικά ανώριμη) να μην εγκαταλειφθεί από το παιδί της.

Η συμβιωτική σχέση έχει στηθεί. Ο ομφάλιος λώρος είναι ξανά άθικτος και ενώνει αδυσώπητα τις δύο πλευρές, οι οποίες θα τραβούν η μια την άλλη εις αεί. Τo παιδί έχει πλέον μάθει να αξιολογεί τον (από)χωρισμό ως εγκατάλειψη και καταστροφή.

Ο πατέρας δεν είναι βέβαια άμοιρος ευθυνών σε όλη αυτή τη διαδικασία. Δέχεται αδιαμαρτύρητα την όλη κατάσταση και αντί να επέμβει διαχωρίζει συνήθως τη θέση του. Αποτραβιέται στην άκρη και αφήνει τη γυναίκα να λάβει τις δύσκολες αποφάσεις.

Η κατάσταση του είναι άλλωστε γνώριμη, αφού σε μια ίδιας δομής οικογένεια μεγάλωσε κι ο ίδιος. Ούτε αυτός έχει ενηλικιωθεί.

Η βρεφική πλευρά της προσωπικότητας και των δύο συζύγων ζητά επιτακτική ικανοποίηση. Δεν υπάρχει μια ώριμη σχέση ικανή για βάθος συναισθημάτων και αληθινή κατανόηση. Στο γάμο πλέον, δεν διαπραγματεύονται δύο ενήλικες. Είναι δύο μικρά παιδιά που ζουν μαζί και διεκδικούν το ένα από το άλλο υποχρεωτική ευχαρίστηση. Το αποτέλεσμα είναι οι οικονομικές διαφορές, οι τσακωμοί και η απιστία (το 92% των αντρών απατά. Και στις γυναίκες τα ποσοστά έχουν αυξηθεί, μιλάμε σήμερα για 70%).

Θεωρητικά μιλώντας, οι γονείς αποκτούν παιδιά με αρχική πρόθεση να τους προσφέρουν επαρκή κάλυψη των υλικών και συναισθηματικών τους αναγκών. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν όμως, χρειάζεται να μειώνεται η φροντίδα και η προστασία τους προς αυτά, έτσι ώστε να δοκιμάσουν τα ίδια να φροντίσουν τον εαυτό τους.

Για να το θέσουμε με ψυχαναλυτικούς όρους, πρέπει να αντικατασταθεί η αρχής της ηδονής (ευχαρίστησης) από την αρχή της πραγματικότητας. Δυστυχώς, ωριμότητα και προσκόλληση δεν ταιριάζουν.

Τι γίνεται όμως στ’ αλήθεια? Οι γονείς περνούν στα παιδιά τους τα περίφημα «διπλά μηνύματα». Τους δίνουν δηλαδή ταυτόχρονα δύο αντικρουόμενες οδηγίες! Μπορεί για παράδειγμα να παροτρύνουν από τη μια το παιδί να παντρευτεί και να τεκνοποιήσει και από την άλλη να σαμποτάρουν με κάθε μέσο όλες τις ερωτικές επιλογές του παιδιού.

Θυμηθείτε τις ελληνικές ταινίες και την «αθάνατη» Ελληνίδα μάνα: «Εγώ πότε θα κρατήσω στα χέρια μου εγγονάκι?» και ταυτόχρονα «Δεν μπορώ να καταλάβω που πας και τις βρίσκεις όλες… η μια χειρότερη απ’ την άλλη!». Αυτό που στην ουσία επιθυμεί ν μητέρα είναι παράλογο και ανεδαφικό: θέλει ο γιός της να θέτει όρια σε όλους τους άλλους αλλά να παραμένει εξαρτημένος από την ίδια. Δε χρειάζεται σοφία για να αντιληφθούμε το ασύμβατο του πράγματος. Ένας άνθρωπος εκπαιδεύεται να είναι ή εξαρτημένος ή ανεξάρτητος. Δεν γίνεται να είναι υποταγμένος στη μαμά του, αλλά όχι στη γυναίκα με την οποία θα ζήσει μαζί.

Όταν λοιπόν ακούμε κάποιον να ξεστομίζει περήφανα τη φράση: «Είμαστε μια πολύ δεμένη οικογένεια», θα μπορούσαμε να διακρίνουμε κι ένα δεύτερο μήνυμα πίσω από αυτή. Ίσως μια διευκρίνιση του τύπου: «Κανένας μας από αυτή την οικογένεια δεν είναι έτοιμος (ώριμος) να αποχωριστεί κανέναν».

Η διευκρίνιση αυτή υποκρύπτει ταυτόχρονα και την απειλή ότι αν κάποιος τολμήσει να απομακρυνθεί από την οικογένεια, τότε θα στερηθεί την αγάπη και τη στοργή των υπολοίπων. Άρα κανείς δεν έχει στην ουσία την *άδεια* να οδεύσει προς την εξατομίκευση. Το οικογενειακό «δέσιμο» γίνεται αυτοσκοπός. Με ένα σχεδόν ιδεοψυχαναγκαστικό τρόπο, το «Εγώ» της οικογένειας αφιερώνεται στη διαιώνιση αυτής της σχέσης εξάρτησης. Δυστυχώς ένας σημαντικός αριθμός από αυτά τα άτομα έχει ή αποκτά τα στοιχεία της προσωπικότητας ενός καταθλιπτικά οργανωμένου ανθρώπου.

Σκεφτείτε τώρα μέχρι πια ηλικία μένουν οι νεοέλληνες και οι νεοελληνίδες κάτω από την πατρική στέγη. Βλέπουμε νέους ανθρώπους στην ηλικία των είκοσι πέντε, τριάντα ή κι τριάντα πέντε ετών να είναι προσκολλημένοι στη γονική εστία. Στην Ευρώπη το έχουν παρατηρήσει αυτό και μας ειρωνεύονται συνεχώς. Υπάρχουν μάλιστα ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες εάν στα τριάντα σου μένεις με τη μαμά σου, αυτό θεωρείται αυτόματα ψυχοπαθολογία.

Στην Ελλάδα βέβαια το φαινόμενο αυτό είναι κοινωνικά αποδεκτό. Οι νέοι από τη μεριά τους υποστηρίζουν ότι είναι πρακτικοί οικονομικοί λόγοι αυτοί που τους εμποδίζουν να μετακομίσουν. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν μπορούν να αναλάβουν τις ευθύνες ενός ενήλικα. Οι γονείς πάλι αισθάνονται ασφάλεια που έχουν κοντά τους και υπό τον έλεγχό τους τα παιδιά τους. Δεν διακινδυνεύουν κανέναν αποχωρισμό και δεν συνταξιοδοτούνται από τον αρχικό τους ρόλο. Έτσι διατηρούν αυτή την κατάσταση όσο περισσότερο μπορούν.

Τι γίνεται τώρα όταν έρθει η ώρα για το παιδί να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια? Γιατί έρχεται κάποια στιγμή (σε μια φάση έντονης αμφιθυμίας συνήθως) για όλους αυτούς τους ανώριμους άντρες και γυναίκες, που αποφασίζουν να παντρευτούν.

Ο γάμος αυτός βέβαια δεν έχει τις προϋποθέσεις για να στεριώσει σωστά. Οι δύο σύζυγοι χαμένοι στα δικά τους προβλήματα είναι ανίκανοι να εδραιώσουν μια αληθινή και βαθιά συντροφική σχέση. Σύντομα αρχίζουν τα προβλήματα.

Η μόνη διέξοδος που βρίσκουν τα ζευγάρια είναι η απόκτηση τέκνων. Τα παιδιά σαν από μηχανής θεοί, έρχονται να δώσουν (παροδικά) τη λύση στη λιμνασμένη και άχαρη σχέση των γονιών τους. Συμβολικά, η γέννησή τους μειώνει το άγχος του θανάτου των γονιών. Ο νέος πατέρας και η νέα μητέρα έχουν τώρα κάτι για να απασχολούνται (και μάλιστα full time) αντί να πρέπει να διαπραγματευτούν την προβληματική τους σχέση. Φυσικά τα προβλήματα δεν έχουν λυθεί, αλλά έχουν μετατεθεί στο μακρινό μέλλον.

Με την απόκτηση των παιδιών φαίνεται πλέον σε όλη της την έκταση η κακή εκπαίδευση που έχουν λάβει οι γονείς από την πρώτη τους οικογένεια. Πρώτα απ’ όλα τους είναι αδύνατο να αποκολληθούν από αυτή και να δοθούν ψυχή τε και σώματι στη νέα δική τους οικογένεια.

Πολλοί δεν μπορούν καν να ξεχωρίσουν σε ποια οικογένεια πραγματικά ανήκουν. Συχνά ο/η σύντροφος φαντάζει σαν αντίπαλος (είναι ο «ξένος») και δεν υπάρχει εμπιστοσύνη παρά μόνον για την παλιά καλή οικογένεια. Το δεμένο με την παλαιά οικογένεια μέλος αποδίδει τους «δαίμονες» στη νέα του οικογένεια. Σαν τον κακοποιημένο που, μόλις βρει ευκαιρία, θα κακοποίηση και καραδοκεί να εφαρμόσει τη γνώριμη σε εκείνον συμπεριφορά.

Οι παππούδες και οι γιαγιάδες αγιοποιούνται. Επειδή αποπλανητικά τόσα χρόνια έχτιζαν εξαρτητική σχέση με το παιδί τους, αυτό νιώθει ότι με τον γάμο του τους πρόδωσε. Αιτία της «προδοσίας» βαφτίζεται ο/ή σύζυγος. Έτσι προκύπτουν οι γνωστές εχθρικές διαθέσεις έναντι εκείνου που τους «έκλεψε» από τη μητρική/πατρική αγκαλιά (θυμηθείτε τη σχέση νύφης – πεθεράς).

Με τη σειρά τους λοιπόν οι νέοι γονείς θα αναπαράγουν το γνώριμο σε αυτούς πρότυπο. Θα φροντίσουν τα παιδιά τους να μην απελευθερωθούν ποτέ συναισθηματικά από αυτούς. Η νέα γενιά θα φοβάται με τη σειρά της οποιαδήποτε αποστασιοποίηση από τη γονική εστία. Τα «δεμένα πρωταρχικά τρίγωνα» θα συνεχίσουν να υπάρχουν και τα παιδιά θα εκδηλώνουν θυμό για το δήθεν βίαιο απογαλακτισμό τους. Θα προτιμούσαν να παραμείνουν αιωνίως προσκολλημένα στους γονείς τους.

Όταν έρθει η ώρα λοιπόν να αλλάξουν ρόλους και να γίνουν σύζυγοι, εραστές και γονείς οι ίδιοι, το σύστημα καταρρέει! Το μοντέλο επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Ανώριμοι γονείς αναθρέφουν ανώριμα παιδιά. Γενεές ολόκληρες ταλαιπωρούνται και υποφέρουν σκληρά στην Ελλάδα από αυτή την πραγματικότητα. Τώρα όμως ξέρουμε τι μας συμβαίνει. Η επιλογή είναι πλέον δική μας.

 

 

Πηγή: https://www.thessalonikiartsandculture.gr/paidi/arthra-paidi/sfichtodemeni-oikogeneia-kai-anorimotita/

Γιατί είναι σημαντική η ποίηση για τα παιδιά;

Μοιράσου το:

Γιατί είναι σημαντική η ποίηση για τα παιδιά και πώς οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να μεταδώσουν στα παιδιά την αγάπη για την ποίηση; Ο ποιητής Kenn Nesbitt δίνει τις απαντήσεις του στα ερωτήματα αυτά με μοναδικό τρόπο. Το ανακαλύψαμε και το μοιραζόμαστε μαζί σας, με αφορμή την 21η Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης.

«Όταν επισκέπτομαι σχολεία δεν λέω ποτέ στα παιδιά ότι η ποίηση είναι σημαντική γιατί δεν θέλω να τα μπλοκάρω. Δεν θέλω να σκεφτούν ότι προσπαθώ να τα διδάξω κάτι. Έτσι απλά τους λέω αστεία ποιήματα και τους δείχνω στη βιβλιοθήκη πού να βρουν περισσότερα αστεία ποιήματα! Στη συνέχεια τα αφήνω να κάνουν μόνα τους τα υπόλοιπα. Και τί κάνουν; Γράφουν ποιήματα σαν τρελά! Διαβάζουν τόσα ποιήματα που ο βιβλιοθηκάριος δεν τα προλαβαίνει.

 

Η ΠΟΙΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ

Παρόλο που ποτέ δεν λέω στα παιδιά ότι η ποίηση είναι σημαντική, το πιστεύω αυτό πολύ, και θα σας πω γιατί:

  • Η καλή ποίηση πάντα σε κάνει να νιώσεις κάτι: ένα καλό ποίημα μπορεί να σε κάνει να νιώσεις πεταλούδες στο στομάχι σου ή να σε κάνει να κλάψεις ή να γελάσεις, ή ακόμη να νιώσεις καλύτερα αν είσαι λυπημένος. Μερικές φορές ένα καλό ποίημα μπορεί να έχει κάτι που να αναγνωρίζεις το εαυτό σου σ’αυτό και να σε κάνει να πεις «Έι! έτσι είναι και η ζωή μου!»
  • Η ποίηση έχει δύναμη: όλοι θυμόμαστε κάποιους στίχους ποιημάτων. Ο λόγος που τους θυμόμαστε είναι γιατί έχουν μέτρο, ρίμες και άλλα εργαλεία από την τσάντα με τα μαγικά που έχουν τα ποιήματα. Οι ρήτορες στην αρχαία Ελλάδα δεν ήθελαν να σου πουν κάτι, ήθελαν να θυμάσαι αυτό που θα σου πουν. Δεν ήθελαν απλά να σε πείσουν αλλά τα λόγια τους να εντυπωθούν στο μυαλό σου. Κατέληξαν λοιπόν ότι η ποίηση είναι πιο πειστική από την πρόζα. Οι άνθρωποι θυμόνταν τους στίχους των ποιητικών έργων που έβλεπαν, καλύτερα από λέξεις ειπωμένες με διαφορετικό τρόπο. Γι΄ αυτό και έγραφαν τους λόγους τους χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της ποίησης. Σκεφτείτε λοιπόν αν τα παιδιά σας γίνονταν σφουγγάρια ποίησης. Τί θα έμενε στο μυαλό τους; Νέο λεξιλόγιο. Νέες ιδέες. Και ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα; Μεγαλύτερη φαντασία. Περισσότερη διασκέδαση με το διάβασμα. Πιθανόν δια βιου εξάρτηση από τα βιβλία. Πιθανόν και επιθυμία για συγγραφή!
  • Η ποίηση είναι προσωπική υπόθεση: ένα ποίημα μπορεί να πει πράγματα που δεν θα μπορούσαν να ειπωθούν με κανέναν άλλο τρόπο. Το να γράφει κανείς ποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως κάθαρση. Μπορεί να βγάλει προς τα έξω σφραγισμένα συναισθήματα. Με την ποίηση μπορείς να εκφράσεις την αγάπη σου, την απέχθειά σου, την άγρια φαντασία σου κ άλλα συναισθήματα που υπάρχουν μέσα σου.
  • Η ποίηση είναι κάτι που μπορείς να το μοιραστείς: η ποίηση υπάρχει για να την μοιράζεσαι. Άλλο είναι να διαβάζεις μόνος σου ένα ποίημα, κι άλλο είναι να ακούς τον πατέρα σου να σου το διαβάζει. Αν και το να μοιράζεσαι την ποίηση δεν σημαίνει ούτε να τη διαβάζεις φωναχτά μαζί με κάποιον. Να μοιράζεσαι την ποίηση θα πει να δίνεις ένα ποίημα στην κόρη σου στην αποφοίτησή της. Ή να γράψεις ένα ανόητο ερωτικό ποίημα στη σύζυγό σου, να το κολλήσεις στο ψυγείο, και να την κάνεις να σε ερωτευτεί από την αρχή. Ένα ποίημα που έγραψες είναι το καλύτερο δώρο για έναν φίλο, πάνω από ό,τιδήποτε μπορεί να αγοραστεί με χρήματα.
  • Η ποίηση μπορεί να ωθήσει τα παιδιά στο διάβασμα ακόμη και στη συγγραφή: Τα παιδιά δεν διαβάζουν ποίηση μόνο μια φορά. Θα διαβάσουν το βιβλίο τους ξανά και ξανά, αμέτρητες φορές. Έτσι βλέπουν λιγότερη τηλεόραση και παίζουν λιγότερα βιντεοπαιχνίδια. Βάλτε την ποίηση στα χέρια των παιδιών σας και θα δημιουργήσετε τους καλύτερους εφ’ όρου ζωής αναγνώστες.

  • ΠΩΣ ΝΑ ΦΕΡΕΙΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

    Δεν φέρνεις τα παιδιά κοντά στην ποίηση βομβαρδίζοντάς τα με κανόνες μέτρησης συλλαβών ή αναλύσεις δομών, περιεχομένου και τεχνικών. Αυτά είναι σημαντικά αλλά πρέπει να προκύψουν λίγο αργότερα. Η δική μου άποψη είναι:

    • Κάντε την ποίηση διασκέδαση: Μοιραστείτε με τους μαθητές σας αστεία ποίηματα που θα βρείτε. Μεταμφιεστείτε. Δραματοποιήστε.Χρησιμοποιήστε δυνατή φωνή ή ψίθυρο, ή φωνή ηλικιωμένου ή γαλλική προφορά ανάλογα με το ποίημα που μοιράζεστε.
    • Απομνημονεύστε και απαγγείλτε: Αφήστε τα παιδιά να απομνημονεύσουν τα αγαπημένα τους ποιήματα και να τα απαγγείλουν με δυνατή φωνή στην τάξη. Το γέλιο και το χειροκρότημα θα τα ωθήσει να θέλουν να το κάνουν αυτό ξανά και ξανά!
    • Γιορτάστε με ποιήματα! Απόκριες, Πρωταπριλιά, Γενέθλια κλπ. είναι υπέροχες μέρες -αφορμές για να μοιραστείτε αστεία ποίηματα.
    • Βρείτε τον αγαπημένο σας ποιήτη και μην σταματάτε να διαβάζετε ποίηματά του!

    Πολλά πράγματα είναι σημαντικά για τα παιδιά στο σχολείο. Η καλή υγεία. Η καλή διατροφή. Η άφθονη άσκηση. Η γραφή και η ανάγνωση. Τα μαθηματικά, η γεωγραφία κλπ. Άλλα αν θέλετε τα παιδιά σας να μην μάθουν απλά να διαβάζουν και να γράφουν, αλλά να μάθουν να ΑΓΑΠΟΥΝ να διαβάζουν και να γράφουν, βάλτε την ποίηση στη ζωή τους. Διαβάστε τους τα αγαπημένα σας ποιήματα. Αγοράστε τους ένα βιβλίο. Πηγαίνετε μαζί τους στη βιβλιοθήκη το Σάββατο. Κάντε την ποίηση…προτεραιότητα!»

     

    Ας κλείσουμε λοιπόν με δύο υπέροχα ποιήματα με παιδιά…

    “Στο Σείριο υπάρχουνε παιδιά
    ποτέ δε βάλαν έγνοια στην καρδιά
    δεν είδανε πολέμους και θανάτους
    και πάνω απ’ τη γαλάζια τους ποδιά
    φοράν τις Κυριακές τα γιορτινά τους

    Τις νύχτες που κοιτάν τον ουρανό
    ένα άστρο σαν φτερό θαλασσινό
    παράξενα παιδεύει το μυαλό τους
    τους φαίνεται καράβι μακρινό
    και πάνε και ρωτάν το δάσκαλό τους

    Αυτή τους λέει παιδιά μου είναι η Γη
    του σύμπαντος αρρώστια και πληγή
    εκεί τραγούδια λένε γράφουν στίχους
    κι ακούραστοι του ονείρου κυνηγοί
    κεντάνε με συνθήματα τους τοίχους

    Στο Σείριο δακρύσαν τα παιδιά
    και βάλαν από κείνη τη βραδιά
    μιαν έγνοια στη μικρούλα τους καρδιά”.
    Νἰκος Γκάτσος 

    “Χτες βράδυ δεν κοιμήθηκαν καθόλου τα παιδιά. Είχανε κλείσει ένα
    σωρό τζιτζίκια στο κουτί των μολυβιών, και τα τζιτζίκια τραγουδούσαν
    κάτου απ’ το προσκεφάλι τους ένα τραγούδι που το ξέραν τα παιδιά από
    πάντα και το ξεχνούσαν με τον ήλιο.
    Χρυσά βατράχια κάθονταν στις άκρες των ποδιών χωρίς να βλέπουν
    στα νερά τη σκιά τους, κι ήτανε σα αγάλματα μικρά της ερημιάς και της
    γαλήνης.
    Τότε το φεγγάρι σκόνταψε στις ιτιές κι έπεσε στο πυκνό χορτάρι.
    Μεγάλο σούσουρο έγινε στα φύλλα.
    Τρέξανε τα παιδιά, πήραν στα παχουλά τους χέρια το φεγγάρι κι όλη
    τη νύχτα παίζανε στον κάμπο.
    Τώρα τα χέρια τους είναι χρυσά, τα πόδια τους χρυσά, κι όπου
    πατούν αφήνουνε κάτι μικρά φεγγάρια στο νοτισμένο χώμα.
    Μα, ευτυχώς, οι μεγάλοι δεν ξέρουν πολλά, δεν καλοβλέπουν.
    Μονάχα οι μάνες κάτι υποψιάστηκαν.
    Γι’ αυτό τα παιδιά κρύβουνε τα χρυσωμένα χέρια τους στις άδειες
    τσέπες, μην τα μαλώσει η μάνα τους που όλη τη νύχτα παίζανε κρυφά
    με το φεγγάρι”.

    Γιάννης Ρίτσος

    Πηγή: www.meleniro.gr

Πως θα καταλάβετε αν έχετε άγχος υγείας – υποχονδρίαση

Μοιράσου το:

Φανταστείτε το εξής σενάριο: σας πιάνει πονοκέφαλος ο οποίος φαίνεται να μην υποχωρεί και έχει διάρκεια λίγες ημέρες. Είναι ανεκτός αλλά σίγουρα ενοχλητικός. Ανησυχείτε. Ανοίγετε το Google και σε λίγη ώρα έχετε καταλήξει στη διάγνωση. Αρχίζετε να παρατηρείτε τον εαυτό σας πιο προσεκτικά και βρίσκετε κι άλλες ενδείξεις που επιβεβαιώνουν τη διάγνωση. Έχετε αρχίσει να πιστεύετε πως κάτι πολύ σοβαρό σας συμβαίνει, προσέχετε τι τρώτε, τι κάνετε, πως νιώθετε, λέτε στους άλλους πως μάλλον έχετε κάτι σοβαρό και αρχίζετε να κλείνετε ραντεβού σε γιατρούς για εξετάσεις.

Σας φαίνεται οικείο; Αν ναι, τότε ίσως έχετε υποχονδρίαση, μια ψυχική διαταραχή στην οποία βιώνετε έντονη ανησυχία και φόβο για την υγεία σας.

 

Τι είναι η υποχονδρίαση;

Η υποχονδρίαση (συχνά αναφέρεται και ως άγχος υγείας) είναι μια διαστρεβλωμένη ερμηνεία του ατόμου για κάποια σωματικά του συμπτώματα.

Τα άτομα με υποχονδρίαση συχνά απευθύνονται στο internet  ή σε φίλους και γιατρούς ώστε να τους ενημερώσουν σχετικά με τα σωματικά τους συμπτώματα και να τους καθησυχάσουν. Όμως, όσους γιατρούς κι αν επισκεφτούν, όσες εξετάσεις κι αν κάνουν, οι σκέψεις πως έχουν κάτι σοβαρό δεν φεύγουν και το άτομο συνεχίζει να υποφέρει από αυτές γιατί μπαίνει σε έναν νέο κύκλο σκέψεων: κι αν οι εξετάσεις δεν ήταν σωστές; Κι αν ο γιατρός δεν μπόρεσε να βρει αυτό που έχω; Κι αν αυτό που έχω είναι τόσο σπάνιο που είναι δύσκολο να διαγνωσθεί;

Αυτή η ανησυχία τους κάνει να δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις καθημερινές τους ασχολίες και υποχρεώσεις καθώς είναι υπερβολικά απορροφημένοι παρατηρώντας τις σωματικές τους λειτουργίες (για παράδειγμα: αναπνοή, χτύπους καρδιάς, πόνους στο κεφάλι).

 

Το βασικό πρόβλημα στα άτομα με υποχονδρίαση είναι πως ερμηνεύουν ως καταστροφικές φυσιολογικές σωματικές λειτουργίες και αισθήσεις. Οι άνθρωποι έχουμε ένα σώμα αρκετά θορυβώδες κάποιες φορές κι αυτό επειδή οι λειτουργίες εξυπηρετούν κάποιο σκοπό τον οποίο μπορεί να μην γνωρίζουμε καν αλλά αυτό δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι πως αυτές οι λειτουργίες συμβαίνουν σε όλους και συνήθως δεν είναι ανησυχητικές.

Θα προσπαθήσω να σας βοηθήσω με ένα παράδειγμα: Φανταστείτε το ανθρώπινο σώμα σαν έναν Η/Υ ή μια οποιαδήποτε άλλη πολύπλοκη μηχανή. Πολλές φορές θα έχετε ακούσει να κάνουν κάποιο περίεργο θόρυβο ή να εμφανίζουν κάποια ένδειξη χωρίς αυτό να σημαίνει πως έχουν χαλάσει. Στις περισσότερες περιπτώσεις ή η ίδια η μηχανή επιλύει μόνη της το «πρόβλημα» είτε σας καλεί να κάνετε μια πολύ απλή κίνηση προκειμένου να τη βοηθήσετε να επιλύσει αυτό που χρειάζεται.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τα σωματικά μας συμπτώματα. Ο οργανισμός τα εμφανίζει για κάποιο λόγο που αγνοούμε αλλά χρειάζεται ώστε να επιτελέσει κάποια συγκεκριμένη λειτουργία. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ιατρικές εξετάσεις δεν δείχνουν κάποια πάθηση. Διότι το σύμπτωμα υπάρχει και είναι αληθινό αλλά δεν είναι σύμπτωμα κάποιας ασθένειας αλλά κάποιας φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού.

 

Που οφείλεται;

Γιατί το άγχος υγείας παραμένει παρόλο που οι ιατρικές εξετάσεις είναι καλές;

Δυστυχώς δεν είναι τόσο απλό. Συνήθως, πίσω από αυτόν τον φόβο υπάρχουν αρνητικές πεποιθήσεις για την υγεία υιοθετημένες συχνά από το οικογενειακό περιβάλλον όπου μεγάλωσατε ή εξαιτίας ενός τραυματικού γεγονότος όπως για παράδειγμα: πόνος στο αριστερό χέρι σημαίνει κίνδυνος για έμφραγμα ή η μητέρα μου πέθανε από καρκίνο οπότε είναι θέμα χρόνου να συμβεί και σε’ μένα.

Πάνω σε αυτές τις πεποιθήσεις χτίζονται οι φόβοι και η δυσλειτουργική συμπεριφορά μπαίνοντας έτσι σε έναν φαύλο κύκλο που διαιωνίζεται συνεχώς:

 

 

Τι μπορείτε να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε:

Το πρώτο βήμα είναι να επισκεφτείτε έναν ειδικό ψυχικής υγείας ώστε να σας ενημερώσει σχετικά και να διαπιστώσει εάν όντως έχετε υποχονδρίαση ή περιστασιακό άγχος για την υγεία.

Το δεύτερο βήμα είναι να ακολουθήσετε έναν διαφορετικό δρόμο από αυτόν που συνηθίζατε μέχρι τώρα:

  1. Σταματήστε να κοιτάζετε στο internet για ασθένειες! Το internet είναι το πιο λάθος μέρος που μπορείτε να πάτε όταν αναζητάτε μια απάντηση σε κάτι που σας απασχολεί. Οτιδήποτε κι αν πληκτρολογήσετε θα σας εμφανίσει μια διάγνωση από την πιο αθώα έως την πιο σοβαρή. Το χειρότερο είναι πως μετά από μια τέτοια αναζήτηση το άγχος σας θα είναι μεγαλύτερο και οι ανησυχίες σας πιο έντονες.
  2. Γίνετε πιο δραστήριοι. Κάντε ότι αναβάλλατε ή σχεδιάζατε. Παρόλο που πιθανόν να θέλετε να μείνετε στο σπίτι όπου αισθάνεστε ασφάλεια, αυτό δεν θα σας βοηθήσει να ξεπεράσετε τη δυσκολία σας. Βγείτε έξω και κάντε πράγματα που θα σας γεμίσουν ενέργεια και χαρά και θα μειώσουν το άγχος σας.
  3. Σταματήστε να παρατηρείτε συνεχώς τον εαυτό σας! Αποφύγετε να ελέγξετε την πίεσή σας, τους παλμούς σας ή τη θερμοκρασία σας. Αντίθετα, κάντε κάτι πιο υγιές και παραγωγικό όπως να δείτε μια ταινία, να γυμναστείτε, να μαγειρέψετε κάτι ή να ακούσετε μουσική. Προσπαθήστε να θυμάστε πως το σώμα σας είναι μια πολύπλοκη μηχανή. Έτσι, ένας τυχαίος πονοκέφαλος πιθανότατα είναι ένας τυχαίος πονοκέφαλος.

 

Έξι πράγματα που χρειάζεται να ξέρετε για να ξεπεράσετε την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Μοιράσου το:

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (ΙΔΨ) είναι μια αγχώδης διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονες αρνητικές σκέψεις (ιδεοληψίες) και συμπεριφορές που γίνονται προκειμένου να ανακουφίσουν το άτομο από αυτές τις σκέψεις (καταναγκασμοί). Μόλις το άτομο προβεί σε μια καταναγκαστική συμπεριφορά, το άγχος από τις σκέψεις υποχωρεί. Όμως αυτό του προσφέρει μόνο παροδική ανακούφιση καθώς έτσι συντηρεί το πρόβλημα διαιωνίζοντάς το. Για παράδειγμα, ένα άτομο που σκέφτεται ότι υπάρχει κίνδυνος να μολυνθεί, προκειμένου να ανακουφιστεί πιθανόν να επιλέξει να πλένεται περισσότερο. Αν δεν πλυθεί το άγχος που θα του προκαλεί αυτή η σκέψη θα είναι τεράστιο. Έτσι επιλέγει να πλένεται για να ανακουφιστεί από τη δυσφορία που του προκαλεί η σκέψη της μόλυνσης. Παγιδεύεται επομένως σε μια άκαμπτη και στρεσογόνα διαδικασία από την οποία νιώθει πως δεν μπορεί να ξεφύγει.

Στην κλινική μου εμπειρία έχω δει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό ανθρώπων που υποφέρουν από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Σε αυτό το διάστημα έχω καταλήξει σε κάποια πολύ σημαντικά συμπεράσματα που με έχουν βοηθήσει να κατανοήσω τι συμβαίνει με αυτή τη διαταραχή. Αυτά τα συμπεράσματα είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύτιμα εργαλεία για όποιον θέλει να μάθει και να κάνει πιο αποτελεσματική την προσπάθειά του να την αντιμετωπίσει.

Κάποια από αυτά ενδεχομένως δεν σας αρέσουν ίσως επειδή μπορεί να μην είναι αυτά που περιμένετε να δείτε. Στην πραγματικότητα, δεν χρειάζεται να σας αρέσουν. Όμως, ακόμη κι αν δεν σας αρέσουν, αν θέλετε να βοηθηθείτε, θα πρέπει να τα αποδεχθείτε!

Τα κυριότερα συμπεράσματά μου είναι έξι και είναι τα ακόλουθα:

  1. Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή οφείλεται κατά πάσα πιθανότητα σε βιολογικούς / γενετικούς παράγοντες.

Αυτό σημαίνει πως δεν φταίτε εσείς γι’ αυτό. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ενοχές που τους συμβαίνει αυτό σαν να είναι δική τους ευθύνη. Όμως στην πραγματικότητα δεν έχετε κάνει εσείς κάτι λάθος. Απλά συμβαίνει! Επίσης, ιδεοληψίες έχει το 2,3% του πληθυσμού! Αυτό σημαίνει πως δεν είστε μόνοι ούτε συμβαίνει μόνο σε εσάς αυτό. Αυτό όμως που μπορεί να σας κάνει τη ζωή πραγματικά δύσκολη είναι να προσπαθείτε να ελέγχετε ή να διώχνετε αυτές τις σκέψεις. Γιατί έτσι η διαταραχή γίνεται χρόνια και κατά συνέπεια πιο δύσκολη στη θεραπεία της.

 

  1. Τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της ΙΔΨ είναι η αμφιβολία και η ενοχή.

Η ΙΔΨ μπορεί να κάνει ένα άτομο να αμφιβάλλει συνεχώς και για οτιδήποτε, από το πιο απλό έως το πιο σύνθετο: κι αν δεν κλείδωσα την πόρτα και μπει κλέφτης; Κι αν δεν έσβησα το μάτι της κουζίνας και πάρει φωτιά το σπίτι; κι αν κατά βάθος είμαι κακός άνθρωπος και προκαλέσω κακό σε κάποιον; Η ενοχή είναι η άλλη πλευρά της αμφιβολίας. Το άτομο δεν αντέχει την πιθανότητα να κάνει κάτι λάθος γιατί οι ενοχές που θα νιώθει θα είναι δυσβάσταχτες ακόμα κι αν πρόκειται για κάτι πολύ απλό. Αυτός είναι ο λόγος που διατηρεί καταναγκαστικές συμπεριφορές διότι πιστεύει πως έτσι ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες να πάει κάτι λάθος εξ’ αιτίας του. Έτσι, θα ελέγξει ξανά και ξανά αν κλείδωσε την πόρτα, θα γυρίσει πίσω αρκετές φορές για να σιγουρευτεί πως έσβησε το μάτι, θα πει κάποια φράση ή μια προσευχή ξανά και ξανά για να διώξει τη σκέψη πως θα κάνει κακό.

 

 

  1. Δεν μπορείτε και δεν πρέπει να βασίζεστε στους άλλους για να βοηθηθείτε.

Στην πραγματικότητα, μόνο εσείς μπορείτε να βοηθήσετε τον εαυτό σας και μόνο εσείς θέλετε πραγματικά να το κάνετε, κανείς άλλος δεν μπορεί να το κάνει για εσάς. Οπότε αν περιμένετε ότι θα διαχειρίζεστε το άγχος σας ζητώντας από τους άλλους να απαντούν στις αμφιβολίες σας, να σας καθησυχάζουν, να συμμετέχουν στους καταναγκασμούς σας τότε τι θα συμβεί όταν θα μείνετε μόνοι; Υποθέτω πως θα αισθανθείτε ανήμποροι και αβοήθητοι. Ακριβώς επειδή η ΙΔΨ μπορεί να γίνει χρόνια είναι πολύ σημαντικό να πάρετε την κατάσταση στα δικά σας χέρια ώστε να γνωρίζετε ακριβώς τι πρέπει να κάνετε ανεξάρτητα από τους άλλους.

 

  1. Η Γνωσιακή – Συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι η πιο αποτελεσματική μορφή θεραπείας για την ΙΔΨ.

Η Γνωσιακή – συμπεριφορική ψυχοθεραπεία έχει ως στόχο να σας δώσει τα κατάλληλα εργαλεία και τεχνικές για να διαχειρίζεστε τα συμπτώματά σας αποτελεσματικά. Καθώς η θεραπεία προχωράει ο θεραπευτής θα σας δίνει όλο και περισσότερα εργαλεία σχεδιασμένα για τις δικές ανάγκες ώστε να αρχίσετε σταδιακά να αντιμετωπίζετε και να ξεπερνάτε τους φόβους σας και μέσα από δουλειά που θα κάνετε και στο σπίτι θα αισθάνεστε ολοένα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και δύναμη πως μπορείτε να τα καταφέρετε.

 

  1. Η πρόοδος της θεραπείας μπορεί να πάρει χρόνο.

Πόσο καιρό θα χρειαστεί; Όσο χρειάζεται ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυσκολίες κάθε ατόμου. Από την εμπειρία μου έχω δει πως στις περιπτώσεις που η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή είναι το μόνο πρόβλημα, τότε η θεραπεία πιθανόν να διαρκέσει από 6 μήνες μέχρι ένα χρόνο. Όμως αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, αν το άτομο έχει ανάγκη πιο αργό ρυθμό ή αν υπάρχουν και άλλες δυσκολίες στη ζωή του σίγουρα θα χρειαστεί πολύ περισσότερο.

  1. Η υποτροπή είναι μια πολύ μεγάλη πιθανότητα και χρειάζεται να είστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό.

Στην πραγματικότητα το 50% της θεραπείας είναι να νιώσετε καλά και το άλλο 50% να παραμείνετε καλά. Κι εδώ φαίνεται η χρονιότητα της συγκεκριμένης διαταραχής η οποία ωστόσο δεν αναιρεί το γεγονός πως μπορείτε να επιτυχία να την αντιμετωπίσετε και να ζήσετε μια φυσιολογική ζωή από την οποία θα μπορείτε να αντλείτε ευχαρίστηση όπως οι άλλοι άνθρωποι.

Εφόσον ένα άτομο καταφέρει να ολοκληρώσει με επιτυχία τη θεραπεία του υπάρχουν κάποια πράγματα που χρειάζεται να προσέξει ώστε να διατηρήσει την ισορροπία που πέτυχε. Το πρώτο είναι μέσα από τη θεραπεία του να έχει διδαχθεί πώς να είναι ο θεραπευτής του εαυτού του χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που έχει πάρει. Ένα από αυτά είναι η γνώση πως τις φοβικές καταστάσεις δεν πρέπει πλέον να την αποφεύγει γιατί οι αποφυγές είναι αυτές που συντηρούν το πρόβλημα. Επίσης, μια υποτροπή μπορεί να συμβεί σε ένα άτομο που παίρνει φαρμακευτική αγωγή κι επειδή θεωρεί πως θεραπεύτηκε να τη σταματήσει χωρίς να ενημερώσει το γιατρό του με πιθανή συνέπεια να γυρίσει στο στάδιο που ήταν αρχικά. Τέλος, επειδή καλή υγεία σημαίνει ισορροπημένη ζωή, είναι πολύ σημαντικό, ολοκληρώνοντας τη θεραπεία, να προσπαθείτε να διατηρείτε ισορροπία στη ζωή σας, να κοιμάστε επαρκώς, να τρώτε σωστά, να γυμνάζεστε, να έχετε κοινωνικές σχέσεις και να έχετε μια δημιουργική απασχόληση είτε αυτό είναι η δουλειά σας είτε κάποιο χόμπυ.

 

Η τέλεια μητέρα για μια κόρη

Κάθε παιδί γεννιέται ολοκληρωμένο και μοναδικό. Όλα όσα χρειάζεται …

Υγιής σεξουαλική ανάπτυξη των παιδιών: τι χρειάζεται να γνωρίζουν οι γονείς

Η σεξουαλική ανάπτυξη των παιδιών συχνά μπορεί να αποτελέσει θέμα …

Τι να κάνετε αν το παιδί σας έχει Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή συνήθως εμφανίζεται με συγκεκριμένες …