Ετικέτα: θεραπεία

Χρειάζεται να μιλήσουμε για το τραύμα μετά τον τοκετό

Μοιράσου το:

Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός δεν θυμίζει σε τίποτα μια ευχάριστη εμπειρία σαν αυτές που συχνά βλέπουμε όπου τόσο η μητέρα όσο και όσοι είναι γύρω της βιώνουν την απόλυτη ευτυχία. Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός δεν είναι καν άγχος και φόβος για την καινούργια ζωή που έφεραν. Δεν είναι επιλόχειος κατάθλιψη με την οποία έχουμε λίγο έως πολύ εξοικειωθεί και γνωρίζουμε πως μπορεί να συμβεί σε μια νέα μητέρα. Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός μπορεί να προξενήσει στη μητέρα διαταραχή μετατραυματικού στρες (P.T.S.D. – Post Traumatic Stress Disorder).

Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών, συγχέουν τη διαταραχή μετατραυματικού στρες με την επιλόχειο κατάθλιψη παρόλο που αυτές οι δύο διαταραχές είναι εντελώς διαφορετικές: Οι μητέρες με επιλόχειο κατάθλιψη δεν υποφέρουν από επαναλαμβανόμενες και παρεισφρυτικές αναμνήσεις που τους προκαλούν δυσφορία, δεν υποφέρουν από αποσυνδετικές αντιδράσεις (flashbacks) όπου νιώθουν σαν να ξαναζούν τον τραυματικό τοκετό, δεν έχουν επανειλημμένα εφιάλτες που σχετίζονται με τον τοκετό ούτε έχουν σωματικές ενοχλήσεις ή αντιδράσεις όταν κάτι θα τους τον θυμίσει. Αντιθέτως, περισσότερο βιώνουν θλίψη, δυσκολία στη συγκέντρωση και στο να αντλήσουν χαρά από καταστάσεις που πριν τον τοκετό τις έκαναν χαρούμενες και δυσκολεύονται να δημιουργήσουν συναισθηματικό δεσμό με το μωρό τους. Επίσης, η διαταραχή μετατραυματικού στρες θα εμφανιστεί στις μητέρες που βίωσαν ως τραυματικό τον τοκετό τους ή ότι ακολούθησε τον τοκετό. Ενώ στην επιλόχειο κατάθλιψη αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Η Ε. μια νέα μητέρα, που ήρθε στο γραφείο μου, κάθε φορά που βλέπει στο facebook φωτογραφίες με χαρούμενες μητέρες που κρατούν στην αγκαλιά τους το νεογέννητο μωρό τους μετά από έναν τοκετό γαλήνιο και υποστηρικτικό, καταρρέει.

Όχι, δεν ζηλεύει που εκείνες έχουν μωρό γιατί έχει κι εκείνη το δικό της υγιέστατο αγοράκι. Αυτό, όμως, που δεν έχει και είναι ο λόγος πίσω από την κατάρρευσή της είναι πως η Ε. δεν έχει τη δική της αντίστοιχη φωτογραφία από τις πρώτες στιγμές με το μωρό της μέσα στην ίδια οικογενειακή ευτυχία. Αυτό που έχει, είναι αναμνήσεις που την κυνηγούν ακόμα.

Πριν λίγα χρόνια, η Ε. είχε έναν τραυματικό τοκετό όπου το πρώτο της παιδάκι γεννήθηκε πρόωρα και χρειάστηκε να μεταφερθεί στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (Μ.Ε.Ν.Ν.).

Τα συμπτώματα που παρουσίαζε όταν με επισκέφτηκε φαίνονταν να ταιριάζουν με τη διαταραχή μετατραυματικού στρες. Οι γυναίκες που υποφέρουν από στρες μετά από τραυματικό τοκετό βρίσκονται σε κατάσταση υπερ -επαγρύπνησης, έχουν αναμνήσεις που τους προκαλούν δυσφορία, flashbacks όπου νιώθουν σαν να επαναβιώνουν το τραύμα, δυσκολία στον ύπνο, νευρικότητα, ευερεθιστότητα, υπερδραστηριότητα και κάνουν ότι μπορούν προκειμένου να αποφύγουν μέρη ή καταστάσεις που θα τους θυμίσουν την τραυματική εμπειρία.

Τραυματικό βίωμα μπορεί να συμβεί πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ως αντίδραση στις προσπάθειες γονιμοποίησης ή σε δυσάρεστες συνθήκες κύησης, είτε στο μαιευτήριο κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και του τοκετού.

Κι αν σε κάποιους / ες φαίνεται υπερβολική αντίδραση το μετατραυματικό στρες μετά τον τοκετό, είναι σημαντικό να γνωρίζετε πως μια εμπειρία που σε ορισμένους φαίνεται απλή σε άλλους μπορεί να είναι δυσάρεστη έως τραυματική.

Είναι περίπλοκος και πολυπαραγοντικός ο μηχανισμός που εξηγεί τα αίτια εμφάνισης  μετατραυματικού στρες. Μια τραυματική εμπειρία στο παρελθόν, μη υποστηρικτικό περιβάλλον, γονιδιακή προδιάθεση στο στρες είναι ορισμένοι από αυτούς.

Επίσης, από την εμπειρία μου με μητέρες έχω δει πως σημαντικό παράγοντα αποτελούν οι προσδοκίες που έχει η κάθε γυναίκα σχετικά με τις συνθήκες που θα υπάρχουν στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Κυρίως γυναίκες που θέλουν να έχουν τον έλεγχο και τις διακρίνει μια ακαμψία σχετικά με το πώς πρέπει να είναι τα πράγματα αλλά και πως πρέπει οι ίδιες να είναι, όταν κάτι δεν πάει όπως το περίμεναν ή όπως το ήθελαν, μπορεί να αισθανθούν ιδιαίτερα ευάλωτες, αδύναμες και να υποφέρουν από συναισθήματα ενοχής όπως: «εγώ φταίω για ότι έγινε, δεν είμαι καλή μητέρα» ή «εγώ φταίω που μου έκαναν καισαρική τομή, έπρεπε να είχα φερθεί διαφορετικά» ή «εγώ φταίω που το μωρό γεννήθηκε πρόωρα, δεν πρόσεχα όσο θα έπρεπε». Ή / και συναισθήματα φόβου: «κι αν στην επόμενη εγκυμοσύνη ξανασυμβεί το ίδιο;» ή «κι αν το μωρό είναι ευάλωτο και μου αρρωστήσει;» ή άγχους / ανησυχίας: «πρέπει να είμαι πολύ προσεκτική από δω και πέρα» ή «πρέπει να είμαι δυνατή για να τα καταφέρνω όλα» ή « πρέπει να είμαι σε εγρήγορση μήπως συμβεί πάλι κάτι και δεν το προλάβω».

Αυτό συνέβη και στην Ε. Ήθελε πολύ να γεννήσει σε ένα περιβάλλον που θα της προσέφερε ηρεμία, υποστήριξη και σεβασμό. Όταν όμως οι συνθήκες την υποχρέωσαν να κάνει έναν εσπευσμένο τοκετό σε ένα περιβάλλον που μόνο ήρεμο δεν ήταν και να βιώσει ταυτόχρονα την απομάκρυνσή της από το μωρό της πριν καν προλάβει να το αισθανθεί στην αγκαλιά της, ο κόσμος της κατέρρευσε. Ότι πίστευε δεν ίσχυε πια. Ήταν η πρώτη φορά που ένιωσε ότι είναι τρωτή, ευάλωτη και ανήμπορη να προστατεύσει το μωρό της και τον εαυτό της.

«Η γέννηση του παιδιού μου έμοιαζε με ταινία τρόμου ενώ θα έπρεπε να είναι μια εμπειρία γεμάτη χαρά και ενθουσιασμό».

Όταν συνέβη αυτό θυμήθηκε συζητήσεις με άλλες εγκύους που προγραμμάτιζαν τον τοκετό τους, άλλες στο σπίτι, άλλες σε πισίνα. Θυμήθηκε videos από υπέροχους τοκετούς και γονείς να κλαίνε από χαρά κρατώντας στην αγκαλιά τους το μωρό τους.

«Τώρα δεν με νοιάζει τίποτα από όλα αυτά. Ήθελα απλώς να κρατήσω στα χέρια μου το μωρό μου και να το θηλάσω, να νιώσω τη ζεστασιά του, να γνωρίσω το πλασματάκι που είχα τόσους μήνες στην κοιλιά μου. Αντί γι’ αυτό έμεινα μόνη σε ένα δωμάτιο. Μόνη να ακούω τις μητέρες από τα διπλανά δωμάτια να φροντίζουν τα δικά τους μωρά».

Όταν κάποιος ζει μια τραυματική κατάσταση δημιουργείται στον εγκέφαλό του μια δομή της κατάστασης που αποτελείται από αισθητηριακά ερεθίσματα (τι είδαν άκουσαν, μύρισαν, ένιωσαν κ.λ.π.). Αργότερα ένα παρόμοιο ερέθισμα μπορεί να πυροδοτήσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις που αναπτύχθηκαν στην τραυματική εμπειρία και το άτομο αισθάνεται σαν να επαναβιώνει την ίδια κατάσταση ξανά και ξανά.

Έτσι, για να μην υποφέρει, αποφεύγει οτιδήποτε μπορεί να του θυμίσει το τραυματικό γεγονός κάτι που όμως επιδεινώνει την κατάσταση και τη διαιωνίζει.

Αφού ολοκληρώθηκε η δύσκολη ψυχικά και σωματικά περίοδος παραμονής του μωρού στη Μ.Ε.Ν.Ν. όλα έμοιαζαν να επανέρχονται ξανά σε φυσιολογικούς ρυθμούς.

Τρείς μήνες αργότερα πήγε να κάνει αιματολογικές εξετάσεις. Όταν είδε το αίμα ξέσπασε σε λυγμούς. Ένιωσε σαν να ζει όλη την εμπειρία από την αρχή. Τότε συνειδητοποίησε πως κάτι δεν πηγαίνε καλά. Άρχισε να έχει αϋπνίες και όταν κατάφερνε να κοιμηθεί έβλεπε εφιάλτες. Είχε πολύ έντονο άγχος και σωματικές ενοχλήσεις. Κάποιες φορές ξεσπούσε σε κλάματα χωρίς προφανή λόγο. Αναμνήσεις από την τραυματική της εμπειρία έρχονταν συνεχώς στο μυαλό της και της προκαλούσαν τεράστια δυσφορία.

«Ποτέ δεν θα ξεχάσω την εικόνα του μωρού μου, μόνο, με σωληνάκια παντού κι εγώ να μην ξέρω αν θα τα καταφέρει. Να το βλέπω και να μην μπορώ να κάνω τίποτα για να το βοηθήσω».

Δυστυχώς, η διαταραχή μετατραυματικού στρες μετά τον τοκετό δεν έχει διερευνηθεί αρκετά και αυτό οφείλεται κατά ένα μεγάλο μέρος στο φόβο των γυναικών να μιλήσουν για τα συμπτώματά τους με αποτέλεσμα να μένει αυτή η κατάσταση μη διαγνωσμένη για μήνες, χρόνια ή στις περισσότερες περιπτώσεις να μην υπάρξει ποτέ διάγνωση και φυσικά ούτε θεραπεία.

Φαίνεται να δίνεται πιο εύκολα διάγνωση για επιλόχειο κατάθλιψη κάτι που οδηγεί σε λανθασμένη αντιμετώπιση.

Οι μέλλουσες μητέρες μπορούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια τέτοια εμπειρία γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις επιπλοκές που ενδεχομένως προκύψουν στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό τους. Όσο περισσότερο ενημερώνονται τόσο πιο εύκολα θα μπορέσουν να διαχειριστούν οποιαδήποτε κατάσταση προκύψει.

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες μετά τον τοκετό αντιμετωπίζεται ψυχοθεραπευτικά με πολύ καλά αποτελέσματα.

Όμως, αυτό που προσωπικά πιστεύω και εφαρμόζω είναι πως κάθε γυναίκα έχει τη δική της μοναδική ιστορία γι’ αυτό χρειάζεται και το ψυχοθεραπευτικό μονοπάτι που θα ακολουθήσει να είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τα βιώματά της και πάντα με σεβασμό, ευαισθησία, υπομονή και υποστήριξη.

 

 

(Όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στην Ε.  είναι διαφοροποιημένα για την διαφύλαξη του απορρήτου).

Έξι πράγματα που χρειάζεται να ξέρετε για να ξεπεράσετε την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Μοιράσου το:

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (ΙΔΨ) είναι μια αγχώδης διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονες αρνητικές σκέψεις (ιδεοληψίες) και συμπεριφορές που γίνονται προκειμένου να ανακουφίσουν το άτομο από αυτές τις σκέψεις (καταναγκασμοί). Μόλις το άτομο προβεί σε μια καταναγκαστική συμπεριφορά, το άγχος από τις σκέψεις υποχωρεί. Όμως αυτό του προσφέρει μόνο παροδική ανακούφιση καθώς έτσι συντηρεί το πρόβλημα διαιωνίζοντάς το. Για παράδειγμα, ένα άτομο που σκέφτεται ότι υπάρχει κίνδυνος να μολυνθεί, προκειμένου να ανακουφιστεί πιθανόν να επιλέξει να πλένεται περισσότερο. Αν δεν πλυθεί το άγχος που θα του προκαλεί αυτή η σκέψη θα είναι τεράστιο. Έτσι επιλέγει να πλένεται για να ανακουφιστεί από τη δυσφορία που του προκαλεί η σκέψη της μόλυνσης. Παγιδεύεται επομένως σε μια άκαμπτη και στρεσογόνα διαδικασία από την οποία νιώθει πως δεν μπορεί να ξεφύγει.

Στην κλινική μου εμπειρία έχω δει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό ανθρώπων που υποφέρουν από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Σε αυτό το διάστημα έχω καταλήξει σε κάποια πολύ σημαντικά συμπεράσματα που με έχουν βοηθήσει να κατανοήσω τι συμβαίνει με αυτή τη διαταραχή. Αυτά τα συμπεράσματα είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύτιμα εργαλεία για όποιον θέλει να μάθει και να κάνει πιο αποτελεσματική την προσπάθειά του να την αντιμετωπίσει.

Κάποια από αυτά ενδεχομένως δεν σας αρέσουν ίσως επειδή μπορεί να μην είναι αυτά που περιμένετε να δείτε. Στην πραγματικότητα, δεν χρειάζεται να σας αρέσουν. Όμως, ακόμη κι αν δεν σας αρέσουν, αν θέλετε να βοηθηθείτε, θα πρέπει να τα αποδεχθείτε!

Τα κυριότερα συμπεράσματά μου είναι έξι και είναι τα ακόλουθα:

  1. Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή οφείλεται κατά πάσα πιθανότητα σε βιολογικούς / γενετικούς παράγοντες.

Αυτό σημαίνει πως δεν φταίτε εσείς γι’ αυτό. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ενοχές που τους συμβαίνει αυτό σαν να είναι δική τους ευθύνη. Όμως στην πραγματικότητα δεν έχετε κάνει εσείς κάτι λάθος. Απλά συμβαίνει! Επίσης, ιδεοληψίες έχει το 2,3% του πληθυσμού! Αυτό σημαίνει πως δεν είστε μόνοι ούτε συμβαίνει μόνο σε εσάς αυτό. Αυτό όμως που μπορεί να σας κάνει τη ζωή πραγματικά δύσκολη είναι να προσπαθείτε να ελέγχετε ή να διώχνετε αυτές τις σκέψεις. Γιατί έτσι η διαταραχή γίνεται χρόνια και κατά συνέπεια πιο δύσκολη στη θεραπεία της.

 

  1. Τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της ΙΔΨ είναι η αμφιβολία και η ενοχή.

Η ΙΔΨ μπορεί να κάνει ένα άτομο να αμφιβάλλει συνεχώς και για οτιδήποτε, από το πιο απλό έως το πιο σύνθετο: κι αν δεν κλείδωσα την πόρτα και μπει κλέφτης; Κι αν δεν έσβησα το μάτι της κουζίνας και πάρει φωτιά το σπίτι; κι αν κατά βάθος είμαι κακός άνθρωπος και προκαλέσω κακό σε κάποιον; Η ενοχή είναι η άλλη πλευρά της αμφιβολίας. Το άτομο δεν αντέχει την πιθανότητα να κάνει κάτι λάθος γιατί οι ενοχές που θα νιώθει θα είναι δυσβάσταχτες ακόμα κι αν πρόκειται για κάτι πολύ απλό. Αυτός είναι ο λόγος που διατηρεί καταναγκαστικές συμπεριφορές διότι πιστεύει πως έτσι ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες να πάει κάτι λάθος εξ’ αιτίας του. Έτσι, θα ελέγξει ξανά και ξανά αν κλείδωσε την πόρτα, θα γυρίσει πίσω αρκετές φορές για να σιγουρευτεί πως έσβησε το μάτι, θα πει κάποια φράση ή μια προσευχή ξανά και ξανά για να διώξει τη σκέψη πως θα κάνει κακό.

 

 

  1. Δεν μπορείτε και δεν πρέπει να βασίζεστε στους άλλους για να βοηθηθείτε.

Στην πραγματικότητα, μόνο εσείς μπορείτε να βοηθήσετε τον εαυτό σας και μόνο εσείς θέλετε πραγματικά να το κάνετε, κανείς άλλος δεν μπορεί να το κάνει για εσάς. Οπότε αν περιμένετε ότι θα διαχειρίζεστε το άγχος σας ζητώντας από τους άλλους να απαντούν στις αμφιβολίες σας, να σας καθησυχάζουν, να συμμετέχουν στους καταναγκασμούς σας τότε τι θα συμβεί όταν θα μείνετε μόνοι; Υποθέτω πως θα αισθανθείτε ανήμποροι και αβοήθητοι. Ακριβώς επειδή η ΙΔΨ μπορεί να γίνει χρόνια είναι πολύ σημαντικό να πάρετε την κατάσταση στα δικά σας χέρια ώστε να γνωρίζετε ακριβώς τι πρέπει να κάνετε ανεξάρτητα από τους άλλους.

 

  1. Η Γνωσιακή – Συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι η πιο αποτελεσματική μορφή θεραπείας για την ΙΔΨ.

Η Γνωσιακή – συμπεριφορική ψυχοθεραπεία έχει ως στόχο να σας δώσει τα κατάλληλα εργαλεία και τεχνικές για να διαχειρίζεστε τα συμπτώματά σας αποτελεσματικά. Καθώς η θεραπεία προχωράει ο θεραπευτής θα σας δίνει όλο και περισσότερα εργαλεία σχεδιασμένα για τις δικές ανάγκες ώστε να αρχίσετε σταδιακά να αντιμετωπίζετε και να ξεπερνάτε τους φόβους σας και μέσα από δουλειά που θα κάνετε και στο σπίτι θα αισθάνεστε ολοένα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και δύναμη πως μπορείτε να τα καταφέρετε.

 

  1. Η πρόοδος της θεραπείας μπορεί να πάρει χρόνο.

Πόσο καιρό θα χρειαστεί; Όσο χρειάζεται ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυσκολίες κάθε ατόμου. Από την εμπειρία μου έχω δει πως στις περιπτώσεις που η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή είναι το μόνο πρόβλημα, τότε η θεραπεία πιθανόν να διαρκέσει από 6 μήνες μέχρι ένα χρόνο. Όμως αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, αν το άτομο έχει ανάγκη πιο αργό ρυθμό ή αν υπάρχουν και άλλες δυσκολίες στη ζωή του σίγουρα θα χρειαστεί πολύ περισσότερο.

  1. Η υποτροπή είναι μια πολύ μεγάλη πιθανότητα και χρειάζεται να είστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό.

Στην πραγματικότητα το 50% της θεραπείας είναι να νιώσετε καλά και το άλλο 50% να παραμείνετε καλά. Κι εδώ φαίνεται η χρονιότητα της συγκεκριμένης διαταραχής η οποία ωστόσο δεν αναιρεί το γεγονός πως μπορείτε να επιτυχία να την αντιμετωπίσετε και να ζήσετε μια φυσιολογική ζωή από την οποία θα μπορείτε να αντλείτε ευχαρίστηση όπως οι άλλοι άνθρωποι.

Εφόσον ένα άτομο καταφέρει να ολοκληρώσει με επιτυχία τη θεραπεία του υπάρχουν κάποια πράγματα που χρειάζεται να προσέξει ώστε να διατηρήσει την ισορροπία που πέτυχε. Το πρώτο είναι μέσα από τη θεραπεία του να έχει διδαχθεί πώς να είναι ο θεραπευτής του εαυτού του χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που έχει πάρει. Ένα από αυτά είναι η γνώση πως τις φοβικές καταστάσεις δεν πρέπει πλέον να την αποφεύγει γιατί οι αποφυγές είναι αυτές που συντηρούν το πρόβλημα. Επίσης, μια υποτροπή μπορεί να συμβεί σε ένα άτομο που παίρνει φαρμακευτική αγωγή κι επειδή θεωρεί πως θεραπεύτηκε να τη σταματήσει χωρίς να ενημερώσει το γιατρό του με πιθανή συνέπεια να γυρίσει στο στάδιο που ήταν αρχικά. Τέλος, επειδή καλή υγεία σημαίνει ισορροπημένη ζωή, είναι πολύ σημαντικό, ολοκληρώνοντας τη θεραπεία, να προσπαθείτε να διατηρείτε ισορροπία στη ζωή σας, να κοιμάστε επαρκώς, να τρώτε σωστά, να γυμνάζεστε, να έχετε κοινωνικές σχέσεις και να έχετε μια δημιουργική απασχόληση είτε αυτό είναι η δουλειά σας είτε κάποιο χόμπυ.

 

Η τέλεια μητέρα για μια κόρη

Κάθε παιδί γεννιέται ολοκληρωμένο και μοναδικό. Όλα όσα χρειάζεται …

Υγιής σεξουαλική ανάπτυξη των παιδιών: τι χρειάζεται να γνωρίζουν οι γονείς

Η σεξουαλική ανάπτυξη των παιδιών συχνά μπορεί να αποτελέσει θέμα …

Τι να κάνετε αν το παιδί σας έχει Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή συνήθως εμφανίζεται με συγκεκριμένες …