Ετικέτα: τραύμα

Χρειάζεται να μιλήσουμε για το τραύμα μετά τον τοκετό

Μοιράσου το:

Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός δεν θυμίζει σε τίποτα μια ευχάριστη εμπειρία σαν αυτές που συχνά βλέπουμε όπου τόσο η μητέρα όσο και όσοι είναι γύρω της βιώνουν την απόλυτη ευτυχία. Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός δεν είναι καν άγχος και φόβος για την καινούργια ζωή που έφεραν. Δεν είναι επιλόχειος κατάθλιψη με την οποία έχουμε λίγο έως πολύ εξοικειωθεί και γνωρίζουμε πως μπορεί να συμβεί σε μια νέα μητέρα. Για κάποιες γυναίκες ο τοκετός μπορεί να προξενήσει στη μητέρα διαταραχή μετατραυματικού στρες (P.T.S.D. – Post Traumatic Stress Disorder).

Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών, συγχέουν τη διαταραχή μετατραυματικού στρες με την επιλόχειο κατάθλιψη παρόλο που αυτές οι δύο διαταραχές είναι εντελώς διαφορετικές: Οι μητέρες με επιλόχειο κατάθλιψη δεν υποφέρουν από επαναλαμβανόμενες και παρεισφρυτικές αναμνήσεις που τους προκαλούν δυσφορία, δεν υποφέρουν από αποσυνδετικές αντιδράσεις (flashbacks) όπου νιώθουν σαν να ξαναζούν τον τραυματικό τοκετό, δεν έχουν επανειλημμένα εφιάλτες που σχετίζονται με τον τοκετό ούτε έχουν σωματικές ενοχλήσεις ή αντιδράσεις όταν κάτι θα τους τον θυμίσει. Αντιθέτως, περισσότερο βιώνουν θλίψη, δυσκολία στη συγκέντρωση και στο να αντλήσουν χαρά από καταστάσεις που πριν τον τοκετό τις έκαναν χαρούμενες και δυσκολεύονται να δημιουργήσουν συναισθηματικό δεσμό με το μωρό τους. Επίσης, η διαταραχή μετατραυματικού στρες θα εμφανιστεί στις μητέρες που βίωσαν ως τραυματικό τον τοκετό τους ή ότι ακολούθησε τον τοκετό. Ενώ στην επιλόχειο κατάθλιψη αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Η Ε. μια νέα μητέρα, που ήρθε στο γραφείο μου, κάθε φορά που βλέπει στο facebook φωτογραφίες με χαρούμενες μητέρες που κρατούν στην αγκαλιά τους το νεογέννητο μωρό τους μετά από έναν τοκετό γαλήνιο και υποστηρικτικό, καταρρέει.

Όχι, δεν ζηλεύει που εκείνες έχουν μωρό γιατί έχει κι εκείνη το δικό της υγιέστατο αγοράκι. Αυτό, όμως, που δεν έχει και είναι ο λόγος πίσω από την κατάρρευσή της είναι πως η Ε. δεν έχει τη δική της αντίστοιχη φωτογραφία από τις πρώτες στιγμές με το μωρό της μέσα στην ίδια οικογενειακή ευτυχία. Αυτό που έχει, είναι αναμνήσεις που την κυνηγούν ακόμα.

Πριν λίγα χρόνια, η Ε. είχε έναν τραυματικό τοκετό όπου το πρώτο της παιδάκι γεννήθηκε πρόωρα και χρειάστηκε να μεταφερθεί στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (Μ.Ε.Ν.Ν.).

Τα συμπτώματα που παρουσίαζε όταν με επισκέφτηκε φαίνονταν να ταιριάζουν με τη διαταραχή μετατραυματικού στρες. Οι γυναίκες που υποφέρουν από στρες μετά από τραυματικό τοκετό βρίσκονται σε κατάσταση υπερ -επαγρύπνησης, έχουν αναμνήσεις που τους προκαλούν δυσφορία, flashbacks όπου νιώθουν σαν να επαναβιώνουν το τραύμα, δυσκολία στον ύπνο, νευρικότητα, ευερεθιστότητα, υπερδραστηριότητα και κάνουν ότι μπορούν προκειμένου να αποφύγουν μέρη ή καταστάσεις που θα τους θυμίσουν την τραυματική εμπειρία.

Τραυματικό βίωμα μπορεί να συμβεί πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ως αντίδραση στις προσπάθειες γονιμοποίησης ή σε δυσάρεστες συνθήκες κύησης, είτε στο μαιευτήριο κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και του τοκετού.

Κι αν σε κάποιους / ες φαίνεται υπερβολική αντίδραση το μετατραυματικό στρες μετά τον τοκετό, είναι σημαντικό να γνωρίζετε πως μια εμπειρία που σε ορισμένους φαίνεται απλή σε άλλους μπορεί να είναι δυσάρεστη έως τραυματική.

Είναι περίπλοκος και πολυπαραγοντικός ο μηχανισμός που εξηγεί τα αίτια εμφάνισης  μετατραυματικού στρες. Μια τραυματική εμπειρία στο παρελθόν, μη υποστηρικτικό περιβάλλον, γονιδιακή προδιάθεση στο στρες είναι ορισμένοι από αυτούς.

Επίσης, από την εμπειρία μου με μητέρες έχω δει πως σημαντικό παράγοντα αποτελούν οι προσδοκίες που έχει η κάθε γυναίκα σχετικά με τις συνθήκες που θα υπάρχουν στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Κυρίως γυναίκες που θέλουν να έχουν τον έλεγχο και τις διακρίνει μια ακαμψία σχετικά με το πώς πρέπει να είναι τα πράγματα αλλά και πως πρέπει οι ίδιες να είναι, όταν κάτι δεν πάει όπως το περίμεναν ή όπως το ήθελαν, μπορεί να αισθανθούν ιδιαίτερα ευάλωτες, αδύναμες και να υποφέρουν από συναισθήματα ενοχής όπως: «εγώ φταίω για ότι έγινε, δεν είμαι καλή μητέρα» ή «εγώ φταίω που μου έκαναν καισαρική τομή, έπρεπε να είχα φερθεί διαφορετικά» ή «εγώ φταίω που το μωρό γεννήθηκε πρόωρα, δεν πρόσεχα όσο θα έπρεπε». Ή / και συναισθήματα φόβου: «κι αν στην επόμενη εγκυμοσύνη ξανασυμβεί το ίδιο;» ή «κι αν το μωρό είναι ευάλωτο και μου αρρωστήσει;» ή άγχους / ανησυχίας: «πρέπει να είμαι πολύ προσεκτική από δω και πέρα» ή «πρέπει να είμαι δυνατή για να τα καταφέρνω όλα» ή « πρέπει να είμαι σε εγρήγορση μήπως συμβεί πάλι κάτι και δεν το προλάβω».

Αυτό συνέβη και στην Ε. Ήθελε πολύ να γεννήσει σε ένα περιβάλλον που θα της προσέφερε ηρεμία, υποστήριξη και σεβασμό. Όταν όμως οι συνθήκες την υποχρέωσαν να κάνει έναν εσπευσμένο τοκετό σε ένα περιβάλλον που μόνο ήρεμο δεν ήταν και να βιώσει ταυτόχρονα την απομάκρυνσή της από το μωρό της πριν καν προλάβει να το αισθανθεί στην αγκαλιά της, ο κόσμος της κατέρρευσε. Ότι πίστευε δεν ίσχυε πια. Ήταν η πρώτη φορά που ένιωσε ότι είναι τρωτή, ευάλωτη και ανήμπορη να προστατεύσει το μωρό της και τον εαυτό της.

«Η γέννηση του παιδιού μου έμοιαζε με ταινία τρόμου ενώ θα έπρεπε να είναι μια εμπειρία γεμάτη χαρά και ενθουσιασμό».

Όταν συνέβη αυτό θυμήθηκε συζητήσεις με άλλες εγκύους που προγραμμάτιζαν τον τοκετό τους, άλλες στο σπίτι, άλλες σε πισίνα. Θυμήθηκε videos από υπέροχους τοκετούς και γονείς να κλαίνε από χαρά κρατώντας στην αγκαλιά τους το μωρό τους.

«Τώρα δεν με νοιάζει τίποτα από όλα αυτά. Ήθελα απλώς να κρατήσω στα χέρια μου το μωρό μου και να το θηλάσω, να νιώσω τη ζεστασιά του, να γνωρίσω το πλασματάκι που είχα τόσους μήνες στην κοιλιά μου. Αντί γι’ αυτό έμεινα μόνη σε ένα δωμάτιο. Μόνη να ακούω τις μητέρες από τα διπλανά δωμάτια να φροντίζουν τα δικά τους μωρά».

Όταν κάποιος ζει μια τραυματική κατάσταση δημιουργείται στον εγκέφαλό του μια δομή της κατάστασης που αποτελείται από αισθητηριακά ερεθίσματα (τι είδαν άκουσαν, μύρισαν, ένιωσαν κ.λ.π.). Αργότερα ένα παρόμοιο ερέθισμα μπορεί να πυροδοτήσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις που αναπτύχθηκαν στην τραυματική εμπειρία και το άτομο αισθάνεται σαν να επαναβιώνει την ίδια κατάσταση ξανά και ξανά.

Έτσι, για να μην υποφέρει, αποφεύγει οτιδήποτε μπορεί να του θυμίσει το τραυματικό γεγονός κάτι που όμως επιδεινώνει την κατάσταση και τη διαιωνίζει.

Αφού ολοκληρώθηκε η δύσκολη ψυχικά και σωματικά περίοδος παραμονής του μωρού στη Μ.Ε.Ν.Ν. όλα έμοιαζαν να επανέρχονται ξανά σε φυσιολογικούς ρυθμούς.

Τρείς μήνες αργότερα πήγε να κάνει αιματολογικές εξετάσεις. Όταν είδε το αίμα ξέσπασε σε λυγμούς. Ένιωσε σαν να ζει όλη την εμπειρία από την αρχή. Τότε συνειδητοποίησε πως κάτι δεν πηγαίνε καλά. Άρχισε να έχει αϋπνίες και όταν κατάφερνε να κοιμηθεί έβλεπε εφιάλτες. Είχε πολύ έντονο άγχος και σωματικές ενοχλήσεις. Κάποιες φορές ξεσπούσε σε κλάματα χωρίς προφανή λόγο. Αναμνήσεις από την τραυματική της εμπειρία έρχονταν συνεχώς στο μυαλό της και της προκαλούσαν τεράστια δυσφορία.

«Ποτέ δεν θα ξεχάσω την εικόνα του μωρού μου, μόνο, με σωληνάκια παντού κι εγώ να μην ξέρω αν θα τα καταφέρει. Να το βλέπω και να μην μπορώ να κάνω τίποτα για να το βοηθήσω».

Δυστυχώς, η διαταραχή μετατραυματικού στρες μετά τον τοκετό δεν έχει διερευνηθεί αρκετά και αυτό οφείλεται κατά ένα μεγάλο μέρος στο φόβο των γυναικών να μιλήσουν για τα συμπτώματά τους με αποτέλεσμα να μένει αυτή η κατάσταση μη διαγνωσμένη για μήνες, χρόνια ή στις περισσότερες περιπτώσεις να μην υπάρξει ποτέ διάγνωση και φυσικά ούτε θεραπεία.

Φαίνεται να δίνεται πιο εύκολα διάγνωση για επιλόχειο κατάθλιψη κάτι που οδηγεί σε λανθασμένη αντιμετώπιση.

Οι μέλλουσες μητέρες μπορούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους από μια τέτοια εμπειρία γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις επιπλοκές που ενδεχομένως προκύψουν στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό τους. Όσο περισσότερο ενημερώνονται τόσο πιο εύκολα θα μπορέσουν να διαχειριστούν οποιαδήποτε κατάσταση προκύψει.

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες μετά τον τοκετό αντιμετωπίζεται ψυχοθεραπευτικά με πολύ καλά αποτελέσματα.

Όμως, αυτό που προσωπικά πιστεύω και εφαρμόζω είναι πως κάθε γυναίκα έχει τη δική της μοναδική ιστορία γι’ αυτό χρειάζεται και το ψυχοθεραπευτικό μονοπάτι που θα ακολουθήσει να είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τα βιώματά της και πάντα με σεβασμό, ευαισθησία, υπομονή και υποστήριξη.

 

 

(Όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στην Ε.  είναι διαφοροποιημένα για την διαφύλαξη του απορρήτου).

Το μετατραυματικό στρες και μία σύγχρονη αντιμετώπιση

Μοιράσου το:

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες προκύπτει ως αντίδραση σε κάποιο εξαιρετικά στρεσογόνο ή τραυματικό γεγονός. Ως τραυματικό γεγονός ορίζεται μία κατάσταση κατά την οποία το άτομο ένιωσε να απειλείται η ζωή ή η σωματική του ακεραιότητα. Τραυματική εμπειρία μπορεί να αποτελέσει και η θέαση κάποιου βίαιου επεισοδίου ή σκηνής που περιλαμβάνει θάνατο ή τραυματισμό άλλων προσώπων.

Στη δεύτερη περίπτωση μπορεί, επίσης, να εκδηλωθεί η διαταραχή αν το άτομο είναι μάρτυρας σε ένα βίαιο γεγονός και έχει εκτεθεί υπερβολικά σε απεχθείς λεπτομέρειες της κατάστασης ή το είδε να συμβαίνει σε κάποιο στενό συγγενή ή φίλο.

Ενδεικτικά παραδείγματα τραυματικών γεγονότων είναι το να βρεθεί το κάποιος σε ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα, να πέσει θύμα βιασμού ή κάποιου άλλου εγκλήματος, να κακοποιηθεί σωματικά ή σεξουαλικά, να είναι επιζών μιας πολύνεκρης φυσικής καταστροφής (π.χ. σεισμός, πλημμύρα) ή τρομοκρατικής επίθεσης, ή να δει κάποιον να σκοτώνεται ή να πεθαίνει μπροστά του.

Συμπτώματα της διαταραχής μετατραυματικού στρες

Η διαταραχή μετατραυματικού στρες περιλαμβάνει ένα εύρος συμπτωμάτων που κατατάσσονται σε τρεις κύριες κατηγορίες:

Επαναβιώση του τραυματικού γεγονότος: Πρόκειται για επανειλημμένες και συχνές μνήμες, εφιάλτες και flashbacks που κάνουν το άτομο να νιώθει ότι ξαναζεί το γεγονός. Οι μνήμες, συνήθως, επανέρχονται όταν το άτομο δει ή ακούσει κάποιο ερέθισμα που του θυμίζει το τραύμα.

Αποφυγή: Επειδή η μνήμη του τραυματικού γεγονότος είναι αρκετά επίπονη, το άτομο που υποφέρει από τη διαταραχή προσπαθεί να μην σκέφτεται το τραύμα. Για το λόγο αυτό προσπαθεί να αποφεύγει ανθρώπους, καταστάσεις ή αντικείμενα που φέρνουν σχετικές αναμνήσεις. Συχνά, το άτομο αισθάνεται αποστασιοποιημένο συναισθηματικά από τους άλλους και, δεν είναι σπάνιο, να αναζητήσει ανακούφιση από τον πόνο μέσω της χρήσης αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών.

Σημάδια σωματοποιημένου στρες: η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει διαταραχές του ύπνου, συναισθήματα θυμού και ευερεθιστότητας, δυσκολία στη συγκέντρωση, ένταση και συνεχή επαγρύπνηση.

Πώς και πότε δημιουργείται η διαταραχή;

Όταν κάποιος ζει ένα τραυματικό γεγονός, οι αναμνήσεις του από το τι συνέβη είναι συνδεδεμένες στο μυαλό του με τις αισθήσεις
που βίωσε τη στιγμή του τραύματος, δηλαδή με αυτά που είδε, άκουσε, μύρισε ή ένιωσε τότε. Συνεπώς, μετά το τραυματικό γεγονός, ερεθίσματα που θυμίζουν το τραύμα (εικόνες, ήχοι, μυρωδιές, ή/και άλλες αισθήσεις) εκλύουν αυτόματα σχετικές μνήμες που προκαλούν στο άτομο έντονα δυσφορικά συναισθήματα.

Ένας δεύτερος λόγος δημιουργίας της διαταραχής μετατραυματικού στρες έγκειται στο ότι το άτομο έχει ανάγκη να νοηματοδοτήσει και να καταλάβει τι του έχει συμβεί. Τα τραυματικά γεγονότα συχνά κάνουν τους ανθρώπους να αμφισβητήσουν αυτά που μέχρι πριν πίστευαν – για παράδειγμα το ότι ο κόσμος είναι ασφαλής και δεν θα τους συμβεί κάτι κακό. Οπότε, για να καταλάβει κάποιος το τραύμα και να το διαπραγματευτεί αναφορικά με τα κλονισμένα του πιστεύω, πρέπει αρχικά να το σκεφτεί. Ωστόσο, η σκέψη του τραύματος φέρνει άσχημες μνήμες και συναισθήματα, οπότε το άτομο τελικά επιλέγει να μην το σκέφτεται. Ως αποτέλεσμα, αντί να μπορέσει να το επεξεργαστεί στο μυαλό του και να το προσδιορίσει σαν εμπειρία, καταλήγει να εγκλωβίζεται στο φαύλο κύκλο του να θυμηθεί και να ξεχάσει.

Οι περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να έχουν συμπτώματα μετατραυματικού στρες αμέσως μετά το τραύμα.

Σχεδόν οι μισοί από αυτούς, συνήθως, τα ξεπερνούν χωρίς βοήθεια μέσα στους ακόλουθους τρεις μήνες. Για άλλους ανθρώπους, ωστόσο, τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν για χρόνια. Είναι, επίσης, πιθανόν ένας άνθρωπος που έχει βιώσει τραύμα, να εμφανίσει τη συμπτωματολογία της διαταραχής αρκετά χρόνια μετά από το τραυματικό γεγονός.

Πώς αντιμετωπίζεται η διαταραχή μετατραυματικού στρες;

Η γνωσιακή-συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία είναι κατάλληλα σχεδιασμένη για να βοηθήσει στη μείωση των δυσφορικών αναμνήσεων και συναισθημάτων που σχετίζονται με το τραύμα, και να προσφέρει στο άτομο τη δυνατότητα να νοηματοδοτήσει και να αφομοιώσει την τραυματική εμπειρία με τρόπο που θα του επιτρέψει να προχωρήσει στη ζωή του.

Σύμφωνα με πολλές μελέτες, η γνωσιακή-συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία βοηθάει τους ασθενείς με διαταραχή μετατραυματικού στρες να αισθανθούν σημαντικά καλύτερα. Επίσης, τα ερευνητικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι άτομα με τη διαταραχή μετατραυματικού στρες που έλαβαν αυτού του είδους τη θεραπεία δεν εμφάνιζαν πλέον την εν λόγω συμπτωματολογία μετά το τέλος της θεραπευτικής παρέμβασης.

Πηγή: http://enallaktikiagenda.gr/2017/12/metatrafmatiko-stress-syghroni-antimetopisi/

Η τέλεια μητέρα για μια κόρη

Κάθε παιδί γεννιέται ολοκληρωμένο και μοναδικό. Όλα όσα χρειάζεται …

Υγιής σεξουαλική ανάπτυξη των παιδιών: τι χρειάζεται να γνωρίζουν οι γονείς

Η σεξουαλική ανάπτυξη των παιδιών συχνά μπορεί να αποτελέσει θέμα …

Τι να κάνετε αν το παιδί σας έχει Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή συνήθως εμφανίζεται με συγκεκριμένες …